Zatrucie tlenkiem węgla

TigNj9jp1AkZ5KFT702xwB2256mc9o.jpg
Dodano: 09:26 28 kwietnia 2008
Aktualizowano: 13:31 9 lipca 2012
Źródło:

Zatrucie tlenkiem węgla jest niezwykle groźne dla organizmu i zwykle chory nie jest zorientowany co się dzieje. Warto znać objawy zatrucia aby móc uniknąć tragedii

Tlenek węgla

Tlenek węgla (zwyczajowo zwany czadem, a jego systematyczna nazwa to tlenek węgla (II), CO ) – cząsteczka tlenku węgla składa się z atomu węgla i atomu tlenu. Jest niewiele lżejszym od powietrza, duszącym, bezbarwnym i bezwonnym gazem (gdy występuje zapach to pochodzi od zanieczyszczeń, ale w bardzo dużych stężeniach czad ma delikatny zapach czosnku, gdy jego stężenie wynosi 70-100%), dlatego czasem zwany jest ,,cichym zabójcą”. Związek ten wykazuje bardzo silne właściwości toksyczne. Pali się jasnoniebieskim płomieniem. W reakcji z chlorem tworzy bardzo toksyczny, duszący dichlorek karbonylu – fosgen (COCl2). Tlenek węgla powstaje w wyniku niecałkowitego spalania węgla oraz substancji organicznych. Wykazuje bardzo duże powinowactwo do łączenia się z żelazem hemoglobiny co jest główną przyczyną jego dużej toksyczności, gdyż blokuje proces oddychania komórkowego. Obok powstającego cyjanowodoru tlenek węgla jest najczęstszą przyczyną zgonów w czasie pożaru.

W Polsce co roku występuje średnio około 1400 zatruć tlenkiem węgla. W Stanach Zjednoczonych na 2700 zatruć tlenkiem węgla rocznie 2000, to zatrucia w wyniku samobójstwa.

Występowanie:

- gazownie, kopalnie, huty, kotłownie
- dym papierosowy, gaz wybuchowy, gaz świetlny, spaliny samochodowe.

Nałogowi palacze mogą mieć nawet 10% karboksyhemoglobiny w ustroju, dlatego w wyniku relatywnie niewielkiego narażenia na dodatkowe działanie CO, mogę ponieść poważniejsze konsekwencje zdrowotne niż osoby nie palące.

Przyczyny zatruć:

- samobójstwa (około 75% samobójców wykorzystuje CO)
- pożary
- wadliwa instalacja grzewcza (np. piecyki gazowe), wentylacja, kuchenki z wadliwą instalacją.
- spaliny pochodzące od silników

Działanie i miejsca wchłaniania:

Tlenek węgla (II) wchłania się tylko przez drogi oddechowe, niezwykle łatwo przechodzi przez barierę pęcherzykowo-włośniczkową w płucach.

Wykazuje około 250 razy większe powinowactwo do hemoglobiny, aniżeli tlen. Prawidłowe połączenie hemoglobiny to hemoglobina utlenowana czyli oksyhemoglobina (HbO). W wyniku połączenia tlenku węgla (II) z hemoglobiną tworzy się hemoglobina tlenkowęglowa – HbCO (karboksyhemoglobina). W miarę dochodzenia do stanu równowagi między stężeniem karboksyhemoglobiny we krwi a stężeniem tlenku węgla w powietrzu szybkość reakcji tworzenia się połączenia HbCO maleje, która początkowo, w chwili pierwszego kontaktu z tlenkiem węgla jest bardzo szybka. Reakcja tworzenia karboksyhemoglobiny jest odwracalna, jednak dysocjacja (rozpad) HbCO przebiega około 10 razy wolniej.
Dodatkowo tlenek węgla blokuje oksydazę cytochromową, zaburzając w ten sposób funkcję łańcucha oddechowego, doprowadzając do kwasicy metabolicznej.

Sama dawka toksyczna nie jest znana ale stężenie tlenku węgla od ok. 50 mg w metrze sześciennym do ok. 110 mg w metrze sześciennym powietrza są jeszcze przez organizm tolerowane. Stężenie około 575 mg (0,05%) w metrze sześciennym powoduje objawy zatrucia. Stężenie powyżej 0,15% powoduje drgawki, śpiączkę. Stężenie tlenku węgla powyżej około 0,4-0,5% powoduje natychmiastową utratę przytomności i śmierć po kilku minutach

Objawy:

- W pierwszej fazie zatrucia pojawiają się bóle, nudności, duszność, niewielkie przyśpieszenie akcji serca i czynności oddechowej.
- Następnie pojawiają się wymioty, zawroty głowy, nielogiczny kontakt słowny, tachykardia. Skóra staje się sinoblada. Następuje utrata świadomości przez zatrutego, zaburzenie orientacji. Następuje znaczne przyśpieszenie czynności oddechowej, pojawia się charakterystyczny, patologiczny sposób oddychania (oddech Cheyne’a-Stokesa, oddech periodyczny) polegający na pojawieniu się bezdechów trwających kilkanaście minut, po których pojawia się oddech, coraz szybszy i głębszy, ulegający spowolnienie i spłyceniu do kolejnego okresu bezdechu.
- Kolejno pojawia się szczękościsk, drgawki kloniczno-toniczne, uogólnione drżenia mięśni. Pojawia się także objaw pływających gałek ocznych, objaw Babińskiego, który świadczy o uszkodzeniu drogi korowo rdzeniowej. Czasem następuje nieświadome oddanie stolca i moczu.
- Narastająca kwasica metaboliczna doprowadza do obrzęku mózgu i nasilenie powyższych objawów.
- W wyniku ostrej niewydolności oddechowej i co za tym idzie ciężkiego i nieodwracalnego uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego następuje zgon. Na zwłokach jest widoczne żywoczerwone zabarwienie skóry.

Jako powikłanie zatruciem tlenkiem węgla należy wymienić zespół otępienny który może się pojawić kilka tygodniu po zatruciu, występujący wraz ze stopniowym, szybkim pogarszaniem się sprawności ruchowej, co prowadzi do śmierci w wyniku ciężkiego uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego. Wystąpić może także uszkodzenie serca, niewydolność nerek, wątroby, anemia, zespół Parkinsona. Powikłaniem są także częste bóle głowy, zaburzenia koncentracji, pamięci oraz apatia.

Leczenie:

Osobę przede wszystkim należy niezwłocznie usunąć z zasięgu działania tlenku węgla.
Jak najszybciej należy podać 100% tlen do oddychania przez maskę. W ciężkich zatruciach stosuje się tlenoterapie przez 24 godziny.

W warunkach szpitalnych, w ciężkich zatruciach stosuje się hiperbarię tlenową w komorze hiperbarycznej (w tej metodzie leczenia dochodzi do najszybszego i najskuteczniejszego przerwania niedoboru tlenu w tkankach tzn. hipoksji, gdyż hiperbaria zwiększa rozpuszczalność tlenu w osoczu krwi i przyśpiesza rozpad karboksyhemoglobiny HbCO,). Czas biologicznego półtrwania karboksyhemoglobiny bez wdrożonego leczenia wynosi od 4 do 6 godzin, przy zastosowaniu 100% tlenu skraca się do od 40 do 90 minut, a w przypadku zastosowania komory hiperbarycznej skraca się do około 30 minut.

W przypadku wystąpienia kwasicy metabolicznej (co się zwykle zdarza przy tym zatruciu) należy zastosować wodorowęglan sodowy (150-200ml).

W przypadku wystąpienia obrzęku mózgu wynikającego z kwasicy metabolicznej, podaje się 100 ml roztworu 20% mannitolu oraz 200 mg hydrokortyzonu.

Gdy występują drgawki stosuje się fenytoinę lub diazepam w dawkach zależnych od stopnia nasilenia drgawek.

Jeśli po zupełnym usunięciu karboksyhemoglobiny i wyrównaniu kwasicy metabolicznej, pacjent nie odzyskał świadomości i występują u niego patologiczne symptomy neurologiczne, to wprowadza się go w kontrolowaną hipotermię, która ma na celu zmniejszenie metabolizmu mózgu o około 5-7%. W tym przypadku temperaturę ciała obniża się o około 1 stopień w skali Celsjusza. Obniża to ciśnienie śródczaszkowe i zmniejsza zapotrzebowanie mózgu na tlen, co hamuje proces rozpadu komórek nerwowych. W takim stanie pacjent powinien być utrzymywany przez około 3-4 dni.

Podziel się ze znajomymi