Cyjanowodór – zatrucie cyjanowodorem

13v0Zj4o37927O5r0uUjUNEuG32tz5.jpg
Dodano: 18:04 15 kwietnia 2008
Aktualizowano: 08:32 10 lipca 2012
Źródło:

Kwas cyjanowodorowy (cyjanowodór) – bezbarwna, niezwykle toksyczna, bardzo lotna ciecz o zapachu gorzkich migdałów. Wzór chemiczny – HCN. Dobrze rozpuszcza się w wodzie. Używany był podczas wojen, w czasie II wojny światowej był wykorzystywany przez hitlerowców w obozach koncentracyjnych, gdzie znajdowały się specjalne, przeznaczone do jego użycia komory gazowe – nosił nazwę Cyklonu B, który stanowił mieszaninę ziemi okrzemkowej wysyconą 40% cyjanowodorem.
Dawka śmiertelna cyjanowodoru wynosi 1 mg/kg masy ciała.

Występowanie cyjanowodoru:
- nasiona gorzkich migdałów, śliwek, wiśni, jabłek, moreli, brzoskwiń etc. Jeden gorzki migdał zawiera około 1 miligrama cyjanowodoru, zjedzenie około 60 takich migdałów może doprowadzić do śmiertelnego zatrucia.
- dym tytoniowy
- w ciele owada kraśnika sześcioplamka
- powstaje podczas pożarów i odgrywa wraz z tlenkiem węgla główną rolę w mechanizmie zgonu podczas pożaru.
Zastosowanie:
- dezynsekcja
- deratyzacja
- środek owadobójczy
- wykonywanie wyroków śmierci w komorach gazowych i w tym celu jest najczęściej używanym środkiem chemicznym (np. w USA)

Zatrucie:
Dawka śmiertelna cyjanowodoru: 1mg/kg masy ciała. Stężenie w powietrzu wynoszące 2400mg/metr sześcienny powoduje nagłą śmierć w ciągu maksymalnie 15 sekund. Jedna kropla 40% HCN wprowadzona do rany powoduje śmierć.

Dawka śmiertelna cyjanku potasu lub sodu: 40-45 mg/kg masy ciała.

Wchłanianie:
Cyjanowodór i cyjanki wchłaniają się bardzo dobrze poprzez układ oddechowy, pokarmowy oraz przez skórę.

Mechanizm działania:
Największe znaczenie w zatruciu cyjanowodorem i cyjankami ma fakt, że grupa cyjanowa blokuje trójwartościowe żelazo oksydazy cytochromowej w mitochondriach, co uniemożliwia transport elektronów i w wyniku tego blokuje oddychanie komórkowe. Dochodzi także do blokowania enzymów takich jak dekarboksylaza glutaminianowa, syntaza tlenku azotu, oksydaza ksantynowa, dysmutaza ponadtlenkowa, reduktaza azotynowa. Połączenie oksydazy cytochromowej z anionami cyjankowymi jest odwracalne więc szybka interwencja może uratować życie, bez takiej interwencji dochodzi do hipoksji tkankowej, co powoduje szybki zgon.

Objawy zatrucia cyjanowodorem i cyjankami:
Objawy wynikają z niedotlenienia mózgu i bardzo szybko.
W przebiegu silnego zatrucia wyróżnia się następujące okresy:
a) faza pierwsza: pobudzenie, bóle i zawroty głowy, nudności, osłabienie, podrażnienie błon śluzowych, przyśpieszenie bicia serca – początkowo tachykardia, następnie arytmia i bradykardia. Ofiary zatrucia mają uczucie duszenia się. Hiperwentylacja płuc jest bezskuteczna.
b) faza druga: trwoga, silna duszność, spadek ciśnienia tętniczego, zaburzenia świadomości, utrata przytomności, drgawki toniczno-kloniczne, szczękościsk, porażenie oddechu, wystąpienie piany na ustach, zatrzymanie krązenia.
W czasie zatrucia dochodzi do kwasicy metabolicznej, w wyniku wytworzenia mleczanów, w skutek zachodzących przemian beztlenowych. W czasie intoksykacji skóra poszkodowanego przyjmuje siną barwę.

Leczenie zatrucia cyjanowodorem:
Ze względu na bardzo szybko postępujący proces zatrucia należy jak najszybciej wdrożyć leczenie przyczynowe zatrucia.
a) tlenoterapia
b) dożylne podanie 300 mg azotynu sodu (lub 4-dimetyloaminofenolu – 4 DMAP), a następnie 15 g tiosiarczanu sodu. Stosowanie azotynów powoduje tworzenie się methemoglobiny, która szybko wiąże jony cyjankowe. Z kolei tiosiarczan sodowy powoduje ich przemianę w nietoksyczne, wydalane z moczem rodanki, gdyż jest substratem dla rodanaz, umożliwiających metabolizowanie utworzonego kompleksu cyjanomethemoglobiny do cyjanianu i methemoglobiny. Methenoglobinemia może powodować spadek ciśnienia tętniczego krwi i sinicę. Dobym antidotum jest też wersenian dikobaltowy (Kelocyanor) i hydroksykobalamina – w przypadku użycia ich nie trzeba stosować tiosiarczanu sodowego.
Drgawki leczy się za pomocą diazepamu w ilości około 15 mg.
U osób zatrutych, które przeżyły, występować odległe skutki wynikające bezpośrednio z niedotlenienia mięśnia sercowego i komórek układu nerwowego.

Podziel się ze znajomymi

Loading