Istota lęku

p6529vLaMDX0YAFGz1dnl2AbNbRfrM.jpg


Administrator

Dodano: 12:53 27 czerwca 2011
Aktualizowano: 13:05 27 czerwca 2011
Źródło: Autor: Sylwia Śliż

Twórca psychoanalizy – Zygmunt Freud, wyróżnił trzy grupy reakcji lękowych: lęk realny, neurotyczny i moralny. Lęk realny pełni funkcję alarmu ostrzegając nas przed grożącym niebezpieczeństwem jest reakcją na zewnętrzne czynniki i bodźcem motywującym nas do podjęcia właściwego działania. Z kolei lęk neurotyczny, określany jako „lęk w stanie lotnym” może objąć każde wyobrażenie mające wpływ na człowieka. Jeśli osoba nie potrafi znaleźć dla niego odniesienia lub usprawiedliwienia może być bardzo groźny. Natomiast lęk moralny to swoista obawa przed własnym sumieniem. Sama nawet myśl o zrobieniu czegoś sprzecznego z normami i zasadami moralnymi może go wywołać. W teorii psychoanalitycznej, lęk traktowany jest jako główna przyczyna (mechanizm) prowadzący do powstawania nerwic.

Karen Horney, współtwórczyni neopsychoanalizy, wprowadziła pojęcie „lęku podstawowego” będącego emocjonalną reakcją na ukryte i subiektywne niebezpieczeństwa. Towarzyszą mu objawy somatyczne, takie jak: przyspieszone bicie serca, rumieńce na twarzy, pocenie się i drżenie. Według Horney, źródłem tego lęku są pewne sposoby oddziaływania rodziców na dziecko w okresie wczesnego dzieciństwa. Lęk u dziecka może wywoływać brak poczucia bezpieczeństwa, poszanowania jego indywidualności, a także mieszanie dziecka w spory między rodzicami i zmuszanie go do stawania po czyjejś stronie. Dziecko pod wpływem lęku skłonne jest do agresji, rywalizacji i wykorzystywania innych, nie potrafi też zapewnić sobie miłości.

Henry Murray, przedstawiciel nurtu humanistycznego, opisywał lęk jako przejaw dezintegracji, zakładał, że jest on potężną siłą niszczącą ludzkie zdrowie i dobre samopoczucie. Według niego lęk stanowi sygnał wewnętrznego niebezpieczeństwa i niepokoju, a także dowód wewnętrznej walki.

Współczesne teorie poznawcze zwracają uwagę na znaczenie funkcji myślenia, sądzenia i przewidywania zdarzeń, które mogą powodować uczucie lęku. Czasem sama myśl o dokonaniu czegoś sprzecznego z normami i zasadami jakie zostały nam wpojone od najmłodszych lat, wywołuje poczucie lęku.

Jeden z pionierów badań nad osobowością, amerykański psycholog, Raymond Cattel, określa lęk jako stan, pewien schemat reagowania, który powtarza się w podobnej sytuacji bez względu na to jakie zdarzenie lub osoba spowodowała jego pojawienie się.

Z kolei S.T. Spielberg, określa lęk jako cechę, która oznacza gotowość człowieka do reagowania lękiem, napięciem i niepokojem. Ludzie lękliwi, u których cecha ta jest znacznie nasilona wykazują tendencję do przesadnej oceny sytuacji z życia codziennego jako niebezpiecznych. Z reguły są nadwrażliwi na krytykę i odrzucenie, skłonni do wycofania się z uwagi na ogromną potrzebę bycia akceptowanymi i lubianymi przez innych ludzi.

Postacie lęku

W nerwicach i chorobach psychicznych jednym z najczęściej występujących objawów są zaburzenia lękowe, które zostały wyodrębnione jako jednostka chorobowa ze względu na charakter i przebieg objawów. Zaburzenia lękowe będące wyrazem reakcji organizmu na niebezpieczeństwo należą do najbardziej rozpowszechnionych. Mogą być spowodowane zarówno realnym, jak i wyobrażonym (symbolicznym) zagrożeniem. Reakcją organizmu na to zewnętrzne lub wewnętrzne niebezpieczeństwo jest niepokój, napięcie, strach, pobudzenie oraz objawy somatyczne, jak: drżenie, kołatanie serca, nadmierne pocenie się, bóle brzucha. Lęk może występować w różnych postaciach, podobnie okres jego trwania jest zróżnicowany, od przewlekłego po falujący, okresowo nasilający się lub w formie gwałtownych napadów.

Niekiedy zaburzenia lękowe mające znaczne nasilenie mogą zakłócać funkcjonowanie społeczne i sprawiać człowiekowi poważne cierpienie. Ponadto biorąc pod uwagę charakter objawów i przebieg zdarzeń wyróżnić można zaburzenia lękowe w postaci fobii, zaburzenia lękowe z napadami lęku i zaburzenia lękowe uogólnione.

Podziel się ze znajomymi