Kręgosłup – funkcje, budowa, działanie

1u79K915wGI2383u1X57bB644P9XGo.jpg
Dodano: 14:15 21 sierpnia 2008
Aktualizowano: 13:23 2 lipca 2012
Źródło: "Anatomia funkcjonalna w zakresie studiów wychowania fizycznego i fizjoterapii" B. Marecki

1) Ogólna charakterystyka

Kręgosłup jest to część szkieletu, która ciągnie się od nasady głowy, aż do miednicy. Składa się on z 5 odcinków: szyjnego, piersiowego, lędźwiowego, krzyżowego i ogonowego. Długość kręgosłupa u dorosłego człowieka stanowi około 40-45% długości jego ciała. Co ciekawe, wieczorem kręgosłup jest krótszy o około 1,5 cm, z powodu spłaszczenia krążków międzykręgowych oraz delikatnego pogłębienia się krzywizn. Wymiary kręgosłupa nie są jednolite, są warunkowane przez wzrost, wiek, czy płeć. Siła nośna kręgosłupa wynosi około 350 kg.2) Budowa i funkcje

a) Budowa kręgów

Jak już wcześniej wspominałam, kręgosłup składa się z 5 odcinków, które są zbudowane na przemian z kręgów i krążków międzykręgowych. Ich budowa jest charakterystyczna dla poszczególnych odcinków. Mimo różnej budowy, funkcje różnych części kręgów są takie same. Trzon odpowiada za dźwiganie ciężaru (grubość trzonów zwiększa się ku dołowi, czyli w odcinku szyjnym będzie najmniejszy), wyrostki kolczyste i poprzeczne są miejscem przyczepu mięśni, wyrostki stawowe służą do łączenia kręgów między sobą, a łuk kręgu jest ochroną dla rdzenia kręgowego, który biegnie przez otwory kręgowe, w kanale kręgowym. W odcinku szyjnym znajduje się 7 kręgów. Cechami charakterystycznymi kręgów szyjnych są niskie trzony, krótkie i rozdwojone przy końcach wyrostki kolczyste oraz duży przypominający kształtem trójkąt otwór kręgowy. Wyróżniającymi się kręgami tym odcinku są atlas i obrotnik. Kręg szczytowy- łac. atlas- różni się budową od reszty kręgów, łączy się on z kością potyliczną czaszki, przez co można powiedzieć, że dźwiga głowę. Natomiast kręg obrotowy- łac. axis- znajduje się między atlasem, a trzecim kręgiem, swoją budową jest przystosowany do połączenia stawowego z obydwoma kręgami. Kręgów w odcinku piersiowym jest 12. Ich trzony są wysokie, a otwory kręgowe okrągłe i małe. Wyróżniającą cechą budowy tych kręgów jest obecność dołków żebrowych, które służą do stawowego połączenia kręgosłupa z żebrami. Wyrostki kolczyste nie są rozdwojone, tak jak wyrostki kręgów szyjnych. Są one długie i pochylone ku dołowi, zachodzą na siebie dachówkowato. Odcinek lędźwiowy składa się z 5 kręgów. Zarówno trzony, jak i wyrostki kolczyste oraz stawowe są bardzo mocne. Zamiast wyrostków poprzecznych występują wyrostki żebrowe, na których się mieszczą małe guzki- wyrostki dodatkowe. Otwór kręgowy jest stosunkowo mały, o trójkątnym kształcie. W odcinku krzyżowym znajduje się 5 kręgów, które w wieku około 20-25 lat, w wyniku zrośnięcia tworzą kość krzyżową. Leży ona pomiędzy dwiema kośćmi miedniczymi, od strony tylnej. Górna część kości krzyżowej jest masywniejsza i stanowi podstawę kości, zwężając się ku dołowi, gdzie kończy się wąskim i cienkim wierzchołkiem. Kość krzyżowa ma dwie powierzchnie- miedniczą (przednią) i grzbietową (tylną). Jej budowa jest zależna od płci, u kobiet jest szeroka i krótka, a u mężczyzn wąska i długa. Kość ogonowa inaczej jest nazywana guziczną, składa się z 4-5 kręgów, które są połączone za pomocą kościozrostu.

b) Budowa krążków międzykręgowych.

Krążki międzykręgowe, czyli tzw. dyski, są zbudowane z chrząstki włóknistej, jest ich ogólnie 23. Składają się z obwodowo występującego pierścienia włóknistego i położonego centralnie, galaretowatego jądra miażdżystego. Jądro miażdżyste pełni funkcję amortyzatora, zmniejszając wstrząsy kręgosłupa. Pierwszy dysk znajduje się między II, a III kręgiem szyjnym, a ostatni między V kręgiem lędźwiowym i kością krzyżową. Stanowią one ¼ wysokości kręgosłupa. Jedną z głównych przyczyn bólów kręgosłupa jest ucisk przemieszczonego jądra miażdżystego na pierścień włóknisty, korzeń nerwowy, czy oponę twardą.

c) Krzywizny kręgosłupa

Kiedy patrzymy na kręgosłup z przodu, to przypomina on swoją budową kolumnę zwężającą się ku górze, natomiast jeśli spojrzymy na kręgosłup z boku, to zauważymy, że jest on lekko powyginany na kształt „S”. Owe wygięcia nazywamy krzywiznami, które noszą nazwę kifoz i lordoz. Nasz kręgosłup składa się z dwóch lordoz: szyjnej i lędźwiowej, są one skierowane wypukłością do przodu oraz z 2 kifoz: piersiowej i krzyżowej – skierowanych wypukłością ku tyłowi. Są to wygięcia fizjologiczne, które pełnią wiele ważnych funkcji. Odgrywają one ważną rolę w statyce ciała, jego pionizacji, ale także niwelują wstrząsy wytworzone w czasie poruszania się. Ostatecznie krzywizny ustalają się w wieku około 20-25 lat. Oprócz lordoz i kifoz, istnieją jeszcze wygięcia boczne kręgosłupa, które nazywamy skoliozami. Są to delikatne skrzywienia boczne kręgosłupa, występujące najczęściej w odcinku piersiowym. Mogą one przechodzić w stan chorobowy, gdy skrzywienie boczne jest zbytnio pogłębione.

Podsumowując, możemy stwierdzić, że kręgosłup pełni takie funkcje jak:

- jest narządem podporowym, pełni ważną funkcje w utrzymywaniu pionowej postawy ciała oraz równowagi
- jest miejscem przyczepu mięśni, dzięki czemu jest narządem ruchów biernych
- ochrania rdzeń kręgowy oraz nerwy rdzeniowe
- amortyzuje wstrząsy

Podziel się ze znajomymi