Kleszcze choroby

Nq7022g9wlOgMq1zVAoi553WH8ZUhS.jpg
Dodano: 08:25 16 września 2008
Aktualizowano: 12:36 27 czerwca 2012
Źródło: Miesięcznik, Vilcacora, 2001

Miesiące letnie, a więc najczęstsza pora wakacyjna, jest prawdziwym sezonem łownym dla kleszczy. A kleszcz to podstępny i groźny pajęczak, który tak się rozpanoszył po świecie (być może, że w związku z generalnym ociepleniem klimatycznym), że naukowcy wielu krajów uznali za stosowne uważnie przyjrzeć się tej pladze. Ostatnio zebrali się w pięknym Kazimierzu nad Wisłą, który zapewne także nie jest wolny od kleszczy, mogli więc poczynić również wizje lokalne.

Dlaczego uważa się, że wróg (to znaczy kleszcz) jest groźny i podstępny? Niewielkie rozmiary tego pajęczaka pozwalają mu uchodzić uwagi ludzi i zwierząt, które są jego żywicielami. Spada więc niezauważalnie z drzew, skacze z traw, w których się ukrył, czyha na przechodniów ze swoim głodem i ze swoją groźną bronią: ryjkiem (hypostomum) bezboleśnie (bowiem ślina kleszcza zawiera substancję znieczulającą) wbija się w ofiarę, wysysając potrzebną sobie krwią karmę, a w jadach zawartych w ślinie przenosi szereg chorób, z najgroźniejszymi – odkleszczowym zapaleniem mózgu i boreliozą, zwaną też krętkowicą kleszczową (krętki Borrclla należą do tej samej grupy bakterii, które wywołują kiłę).

Właśnie wobec wzrostu zachorowań na odkleszczowe zapalenie opon mózgowych i boreliozę należy stosować zabezpieczenia. Nic wpadając więc w panikę, dobrze jest na leśne i łąkowe spacery zakładać długie spodnie (mogą być także ulubione teraz spodnie dresowe), koszule z rękawami, odzież najlepiej obcisłą, mogą być także całe dresy. Po powrocie do miejsca wypoczynku dobrze jest obejrzeć całe ciało, a lepiej jeszcze poddać się kąpieli pod prysznicem. Gdyby ujawnił się jakiś kleszcz na ciele, trzeba go szybko usunąć zręcznym manewrowaniem peseta. Zdradliwa miniaturowa bestia odznacza się dużą wrażliwością, nie wolno więc jej podrażnić. Wtedy bowiem może wypuścić zaraźliwą wydzielinę jelitową.

Lepszym zabezpieczeniem (na trzy lata!) jest szczepionka przeciw zapaleniu opon i mózgu. Stosuje sieją trzystopniowo. Pierwsza dawka jest poniekąd przygotowawcza, druga (zastosowana po 1-3 miesiącach) zmniejsza tylko ryzyko zakażenia, ostatnia (po 9—12 miesiącach) powinna chronić przed groźbą zakażenia. Jest to więc dość kłopotliwy i wymagający terminowej dalekowzroczności zabieg.

Lekarze zwracają uwagę, że zakażenie wywołane ukąszeniem kleszcza może być niezauważalne nawet przez kilka lat. Jego znamiona, na przykład wędrowny rumień na ciele, łatwo bywają zlekceważone. Dopiero kiedy zaatakowany zostanie mięsień sercowy i pojawiać się zacznie dostrzegalne schorzenie neurologiczne, sprawa staje się niezmiernie groźna, doprowadza ono bowiem do zapalenia stawów, mózgu i rdzenia.

W tym horrorze pojawiają się jednak światełka. Po pierwsze – nie wszystkie kleszcze są nosicielami zakażeń. Można by nawet powiedzieć, że tylko nieliczne osobniki są dla nas ekstremalnie groźne. Po drugie – niektórzy z nas posiadają wystarczającą ilość przeciwciał zdolnych do zneutralizowania ewentualnego zakażenia.

Tak czy inaczej – bądźmy ostrożni i uważni! Co wcale nie znaczy, że mamy rezygnować z przebywania na wolnym powietrzu albo dosłownie traktować przestrogi naszych opiekunów.

Borelioza

Kleszcze przenoszą krętki Borrelii burgdorfcri, odpowiedzialne za wywoływanie boreliozy. Nie każde wszakże ukąszenie kleszcza musi skończyć się wystąpieniem objawów tej choroby. A objawy te podzielono na trzy okresy.

Okres pierwszy – to plamka lub grudka w miejscu ukąszenia. Plamka rozchodzi się promieniście, pozostawiając coraz bardziej blednący środek. Temu skórnemu procesowi towarzyszą bóle głowy, mięśni, osłabienie, stany podgorączkowe, powiększenie pojedynczych węzłów chłonnych.

Okres drugi występuje od kilku do kilkunastu tygodni po zakażeniu krętkiem, o ile nie podjęto wcześniej odpowiedniego leczenia. Dolegliwości, najczęściej natury neurologicznej, które wówczas podaje pacjent, to: objawy zapalenia opon, porażenia nerwów czaszkowych, zapalenie korzonków. Niekiedy występuje zapalenie mięśnia sercowego, bóle stawowe, ale bez obrzęku tychże. Dolegliwości te mogą samoistnie ustępować, następnie nawracają i znów ustępują, by po latach przejść w trzeci okres choroby, przebiegający pod postacią zmian skórnych, zwłaszcza dystalnych, czyli dalszych części kończyn tak górnych, jak i dolnych – tak zwane zapalenie skóry, która jest obrzmiała, fioletowa i cieńsza niż wcześniej, zmian stawowych – głównie stawów kolanowych, które są bolesne i obrzęknięte, lub zaburzeń czynności układu nerwowego pod postacią niedowładów, porażeń, niekiedy zaburzeń psychicznych.

Oczywiście pacjent tak w drugim, jak i trzecim okresie choroby wymaga leczenia szpitalnego. Natomiast aby do tego nie doszło, należy odpowiednio wcześnie rozpocząć leczenie w okresie pierwszym. Jeśli więc po ugryzieniu przez kleszcza spacerowicz zaobserwuje wymienione symptomy, powinien niezwłocznie zgłosić się do lekarza. Na szczęście krętek wrażliwy jest na wszystkie niemal antybiotyki.