Czym jest ból

e92ff6w4R0Hk5W84Fc16knVOn93Nlv.jpg


Administrator

Dodano: 08:53 10 listopada 2011
Aktualizowano: 09:15 10 listopada 2011
Źródło: Autor: Paweł Mazur

Każdy człowiek, nawet zdrowy doznaje tego nieprzyjemnego uczucia, zdarza się, że niektórzy odczuwają ból niemal nieustannie. Towarzyszy nam na każdym etapie życia, a powstaje pod wpływem różnych bodźców. Jest to odczucie subiektywne i negatywne, zarówno fizyczne jak i emocjonalne. Czasem mówi się, że ktoś jest „odporny na ból”, jest tak ponieważ natężenie bólu także jest wrażeniem subiektywnym, zależnym od wielu czynników a wśród nich stanu zdrowia, wrodzonej odporności, osobistych doświadczeń, a także stanu psychicznego. Można go opisać na wiele sposobów: jako tępy, rozdzierający, kłujący, przejmujący czy męczący.

Ból wywołuje działanie różnych bodźców, które odbierane są przez nocyceptory – receptory bólu, umiejscowione w różnych częściach ciała, np. w skórze, które wrażliwe są na bodźce wywołane jakiegoś rodzaju urazem – mechanicznym (uderzenie), termicznym (poparzenie lub zmrożenie), chemicznym (rozwijające się w przypadku zapalenia) lub elektrycznym, a także neuropatycznym, występującym na przykład przy zwyrodnieniu kręgosłupa powodowanym uciskiem, uszkodzeniem układu nerwowego lub chorobą.

Ból dzieli się na dwie główne grupy: ból ostry, trwający zwykle stosunkowo krótko, a występujący na przykład przy urazach, spowodowany pęknięciem wrzodu żołądka, zapaleniu wyrostka robaczkowego, bólem wieńcowym, atakiem kolki żółciowej i nerkowej, bólem zęba, krwawieniu podpajęczynówkowym czy ostrym niedokrwieniem kończyny. Drugą grupą jest ból przewlekły towarzyszący chorób nowotworowym, przewlekłym zapaleniem trzustki, chorobom zwyrodnieniowym stawów, reumatycznym, bóle migrenowe czy fantomowe (ból neuropatyczny, odczuwany na przykład w amputowanej kończynie).

Jeśli natomiast chodzi o określenie natężenia bólu, istnieje wiele narzędzi oceniających je. Skale te można podzielić na trzy grupy: numeryczne – skala liczbowa od 0 do 10, gdzie 10 oznacza największy ból, jaki chory może sobie wyobrazić, a 0 brak bólu, werbalne – oceniające ból w sposób opisowy, słowny. Chory opisuje swój ból jako brak bólu, ból słaby, umiarkowany, silny a także ból nie do zniesienia. Najbardziej popularną i chętnie stosowaną jest skala wzrokowo-analogowa, czyli wizualna (VAS), w której narzędziem jest linijka o długości 10 cm. Ta metoda ma także specjalną odmianę dla dzieci, w której dziecko wybiera wśród schematów twarzy wyrażających ból ten, który najlepiej określa jego odczucie.

Bólowi często towarzyszy pobudzenie układu nerwowego współczulnego powodując kołatanie serca, podwyższenie temperatury ciała czy wzrost ciśnienia tętniczego, a także wydzielanie niektórych hormonów.

Ból, można powiedzieć, jest reakcją obronną organizmu, gdyż jest dla człowieka informacją, że coś się w organizmie dzieje. Alarmuje, że jakiś czynnik uszkadza organizm i należy go leczyć i chronić. Odgrywa zasadniczą rolę w procesie diagnozowania choroby, dlatego też nie należy go bagatelizować.