Czerniak złośliwy skóry – leczenie, objawy

60eRhqYFn5Ihb6QpH56rUuFtR2175L.jpg
Dodano: 15:53 16 kwietnia 2008
Aktualizowano: 08:43 22 lipca 2013
Źródło:

Czerniak złośliwy (Melanoma malignum) – nowotwór skóry , błon śluzowych, jelit, jamy ustnej, narządów płciowych, gałki ocznej cechujący się bardzo dużą złośliwością.

W tej chorobie następuje niekontrolowany, złośliwy rozrost melanocytów. Wśród zgonów spowodowanych chorobami nowotworowymi czerniak stanowi 1 %. Czerniak złośliwy stanowi 4% złośliwych nowotworów skóry lecz powoduje około 80% zgonów wśród tego rodzaju nowotworów. Rocznie liczba zachorowań rośnie średnie o około 10%. W przybliżeniu na czerniaka choruje 1/90 osób. Na czerniaka najczęściej zapadają osoby w średnim wieku. Większość czerniaków powstaje jako nowotwór pierwotny (De novo).
Czerniak daje wczesne przerzuty.

Rodzaje czerniaka:

• Czerniak szerzący sie powierzchownie (Superficial spreading melanoma)
• Czerniak guzowaty (Nodular melanoma)
• Czerniak podpaznokciowy (Melanoma subungulae)
• Czerniak kończynowo-lentiginalny (Acrolenitiginous melanoma)
• Czerniak błon śluzowych (Melanoma mucosae)
• Czerniak amelanotyczny (Melanoma amelanoticum)
• Czerniak gałki ocznej (Melanoma oculi)
• Czerniak bezbarwnikowy (Amelanotic melanoma)

Przyczyny choroby:

Czerniak złośliwy należy do tego rodzaju nowotworów, których przyczyny nie są dobrze poznane. Do najbardziej prawdopodobnych przyczyn należy mutacja w genach spowodowana promieniowaniem ultrafioletowym : UV-B

Czynniki podwyższonego ryzyka:

• Kolor włosów (blond lub rude)
• Niebieski kolor oczu
• Jasna karnacja, piegowatość
• Oparzenia słoneczne, które miały miejsce w przeszłości (szczególnie w dzieciństwie i młodości)
• Korzystanie z solarium
• Podatność skóry na oparzenia słoneczne, długotrwałe przebywanie na słońcu
• Występowanie choroby w rodzinie
• Znamiona barwnikowe, gdy występują w liczbie powyżej – 40 ryzyko jest większe. Znamiona tego rodzaju wiążą się ze zmniejszonym ryzykiem zachorowania na czerniaka, aniżeli znamiona dysplastyczne, rzadko dają początek rozwojowi czerniaka. Do tej grupy należy złośliwe plamy soczewicowate, które posiadają nieregularne zabarwienie, lecz w przypadku powstania z nich czerniaka jego przebieg jest łagodny.
• Znamiona dysplastyczne , ich najgroźniejszych umiejscowieniem jest skóra głowy. Posiadają nieregularny kształt i zabarwienie (w jednym znamieniu występują zwykle odcienie brązu i różu ). Powinny być pod stałą obserwacją lekarską, gdyż często dają początek czerniakowi.
• Skóra pergaminowa (Xeroderma pigmentosum)
• Przemiany hormonalne (np. miesiączki, okres ciąży – kobiety z tego powodu chorują częściej)

Objawy:

Czerniak skóry występuje w postaci ciemnogranatowych, czarnych lub prawie czarnych guzów (lub guza), które mogą mieć rzadziej także postać bezbarwnikową. Guzy cechują się nieregularnym kształtem o nierównych brzegach. Guz może być uwypuklony ponad poziom skóry. W zaawansowanym stadium choroby ulegają owrzodzeniu. Może wystąpić krwawienie.

Znamiona z których wywodzi się czerniak ulegają powiększeniu, zmianie kształtu, zabarwienia, w ich obrębie może być odczuwany świąd i pieczenie . Znamiona zmienione chorobowo mają wymiary powyżej 6 mm.

Zmiany z których podejrzewa się rozwój czerniaka muszą być usuwane wraz z częścią zdrowej skóry.

Czerniak daje przerzuty poprzez naczynia limfatyczne i krwionośne. Przerzuty mogą występować w obrębie miejscowych węzłów chłonnych, jak i w pozamiejscowych węzłach chłonnych, a także w narządach odległych od nowotworu pierwotnego (wątroba, żołądek, płuca, kości , trzustka etc.)

Diagnostyka:

Wykonuje się biopsję polegającą na wycięciu fragmentu tkanki podejrzanej o obecność czerniaka, wraz z częścią zdrowej tkanki.

Dermatoskopia – badanie polegające na obserwacji, a następnie ocenie zmian barwnikowych za pomocą dermatoskopu w powiększeniu.

USG miejscowych węzłów chłonnych, biopsja węzła wartowniczego, usg jamy brzusznej, RTG klatki piersiowej, TK – głowy, jamy brzusznej.

Morfologia krwi i wskaźniki wątrobowe, badanie moczu.

Rokowanie:

I stopień choroby – przeżycie 15-20 letnie wynosi 45-50%
II stopień choroby – przeżycie 15-20 letnie wynosi 35-40%
III stopień choroby – przeżycie 15-20 letnie wynosi 10-15%
IV stopień choroby – przeżycie 15-20 letnie wynosi 1-4%

Do czynników mających wpływ na rokowanie należą:
• Rodzaj histologiczny guza, grubość guza pierwotnego, głębokość nacieku nowotworowego
• Owrzodzenie guza
• Umiejscowienie guza (czerniaki kończyny dolnej rokują najlepiej, gorzej rokują czerniaki skóry głowy, tułowia, szyi)
• Płeć (czerniak u mężczyzn ma gorszy przebieg , z kolei kobiety chorują częściej)
• Przerzuty nowotworowe , które nie rokują korzystnie.

Leczenie:

• Chemioterapia . Leki stosowane to cis-platyna, winblastyna, winkrystyna, dacarbazyna oraz melfalan w izolowanej chemioterapii – chemioterapia daje efekty tylko w około 15 % przypadków, gdyż czerniak jest bardzo oporny na cytostatyki.
• Radioterapia. Stosowana u pacjentów u których doszło do nacieków w tkance podskórnej, w węzłach chłonnych i zajęciu węzłów chłonnych, w leczeniu nieoperacyjnych przerzutów do mózgu.
• Hormonoterapia i immunoterapia za pomocą tamoksifenu i alfa oraz beta interferonu. Metody te nie zostały do końca sprawdzone i dotychczas są uważane za metody doświadczalne.

Loading