Hirudoterapia – co to jest

6cdWI3a2i7Pc2j8W2yE92dBJqZc9eD.jpg


Administrator

Dodano: 09:39 24 marca 2011
Aktualizowano: 12:06 18 kwietnia 2011
Źródło: Autor: Sylwia Oczoś-Zajdel

Medycyna niekonwencjonalna – Hirudoterapia jako zabiegi lecznicze wspomagającą terapie medycyny klasycznej.

Hirudoterapia w wielu krajach, np. w Stanach Zjednoczonych jest już wprowadzana do listy zabiegów medycyny konwencjonalnej.

Jednak ogół społeczeństwa na świecie podzielony jest na jej zwolenników i krytyków. Tych ostatnich przeważającym argumentem jest brak kompletnych badań nad leczniczymi właściwościami tych zagadkowych gatunków z rodziny Hirudinidae, których wydzielina z gruczołów ślinowych jest uważana przez Hirudoterapeutów za panaceum na wiele poważnych chorób. Zaliczają do nich schorzenia: układu krążenia, takie jak: choroby niedokrwienne, niedociśnienie, nadciśnienie; choroby układu oddechowego typu: zapalenie oskrzeli czy płuc; zaburzenia funkcji układu pokarmowego: wrzody, schorzenia wątroby; a także hiperchlesterololemię; żylaki; zakrzepice naczyń krwionośnych, trudno gojące się rany, obrzęki, krwiaki, hemoroidy, zapalenie korzonków nerwowych, rwę, choroby nerek, przerost prostaty, impotencję, schorzenia kręgosłupa. Hirudoterapia ma być pomocna w leczeniu chorób układu nerwowego, takich jak: histeria, nerwice, depresja, podobno korzystnie wpływa na zahamowanie procesów starzenia i likwiduje cellulitis. Próbuje się leczyć też inne, poważne schorzenia jak: choroba Parkinsona i choroba Alzheimera. Terapia ta, jest też stosowana dla poprawy zasklepiania się ran po tak ważnych zabiegach operacyjnych jak reinplantacje kończyn, operacjach plastycznych czy przeszczepy skóry.

Konieczne są jednak dalsze badania identyfikujące związki obecne w ślinie pijawek, a także nad składem ilościowym i znaczeniem jakościowym substancji znajdujących się w ich gruczołach ślinowych. W hirudoterapii ma zastosowanie kilkanaście gatunków pijawek, szczególnie należące do rodziny Hirudinidae.

Współczsene hodowle przestrzegają zaostrzonych rygorów sanitarnych, niestety, dostępne są też pijawki, pochodzące z dzikich hodowli, głównie z Europy wschodniej i Azji.

Najbardziej popularnymi gatunkami dla Europejskich hirudoterapeutów, ze względu na warunki hodowli i jakościowy oraz ilościowy skład, ich leczniczej śliny, są: gatunek Hirudo medicinalis znany jako pijawka lekarska, gatunek Hirudo verbana, pochodzący z południowej Europy Azji, gatunek azjatycki Hirudo orientalis oraz czwarty równie przydatny gatunek Hirudo troctina, który pochodzi z afrykańskiego kontynentu. Pijawka lekarska jest jedynym gatunkiem wystepującym w naturalnych warunkach w Polsce i jest objęty ochroną gatunkową, w wielu innych krajach, również u nas, na mocy przepisów i konwencji waszyngtońskiej (CITES).

Większość stosowanych w lecznictwie gatunków, jest w niewielkim stopniu zróżnicowana, jedynie ze względu na zawartości poszczególnych substancji bioaktywnych zawartych w ich ślinach. Uważana jest współcześnie za żywe laboratorium farmakologiczne, produkujące liczne ilości cennych czynnych biologicznie substancji. Część z nich nie jest jeszcze w pełni wykorzystywana, gdyż nie udało się do tej pory dokładnie ustalić mechanizmu działania tych związków.

Zgodnie z obecną wiedzą na ten temat, w hirudoterapii i hirudokosmetyce korzystny wpływ na organizm ludzki mają tylko niektóre substancje produkowane przez pijawki.

Największe znaczenie mają:

Hirudyna – najczęściej wykorzystywany produkt, wytwarzany przez pijawkę lekarską, stosowany jako lek przeciwzakrzepowy i w porównaniu z substancjami o podobnym działaniu, wytwarzanymi przez organizm człowieka jak: węglowodany typu heparyna, dikumarol, wypada o wiele korzystniej, mimo tego, że należy do polipeptydów nieenzymatycznych. Znaczenie lecznicze ma szczególnie w przypadkach niedostatecznej ilości antytrombiny III we krwi, co prowadzi do powstawania skrzepów śródnaczyniowych, niewydolności nerek, wstrząsów septycznych oraz w przypadkach schorzeń uwarunkowanych genetycznie. Polipeptyd ten składający się z sześćdziesięciu pięciu aminokwasów, zawiera w swym składzie głównie aminokwasy o niskim punkcie izoelektrycznym (punkt, który określa kwasowe bądź zasadowe właściwości aminokwasów) jak: aspargina i glutamina, wpływając dzięki temu na specyficzne właściwości rozrzedzania krwi i zapobiegania reakcjom krzepnięcia. Zachodzi to poprzez inhibowanie enzymów biorących udział w tworzeniu się skrzepów tj. tromobin. Poznano do tej pory wiele aktywnych izoform hirudyny, spotykanych w przyrodzie, między innymi należą do nich Pseudohirudyna, Hirudyna-PA oraz Hirudyna variant2 będąca prekursorem właściwej hirudyny. Wymienione izoformy mają nieco odmienne własności od hirudyny właściwej.

Hirudynę przechowuje się przeważnie w postaci liofilizatu, spotykany jest też roztwór wodny hirudyny z tymolem. Jest wrażliwa na działanie wysokich temperatur, co można korygować obniżaniem pH Szybko ulega rozkładowi pod wpływem enzymów proteolitycznych: papainy, pepsyny i subtylopeptydazy.

Hirudyna zwłaszcza silnie działa w połączeniach z innymi składnikami śliny pijawek. Współdziała głównie z hementyną, hementeryną oraz antystatyną. Aktywność hirudyny mierzona jest w jednostkach antytrombinowych At-U, które są jednostkami międzynarodowymi, określone przez NIH (National Institute of Health). Jedna jednostka antytrombinowa (At-U) odpowiada 0,1 mikrograma czystej hirudyny. Każda dorosła pijawka Hirudo medicinalis, żywiona ustawicznie przez około 150 dni zawiera maksymalną ilość hirudyny i wynosi ona 285 At-U. Wg badań doświadczalnych, hirudyna nie wykazuje żadnych toksycznych i ubocznych własności.

Metabolizm hirudyny jest znaczny, jest wydalana przez nerki w ilości około 80 procent w ciągu jednej godziny.

Bdelina – Wyróżniamy wiele jej form w tym Bdelinę A i Bdelinę B. Dzięki powinowactwu do inhibitorów niektórych enzymów proteolitycznych jak trypsyna, chymotrypsyna oraz plazmina, występuje jako ich skuteczny inhibitor. Wspomaga więc w zwalczaniu stanu zapalnego w tkankach, za którego powstawanie i rozprzestrzenianie odpowiedzialne są wyżej wspomniane proteazy. Charakterystyczną cechą Bdeliny, jest jej antagonistyczny wpływ na proces krzepnięcia krwi, w stosunku do współistniejącej w ślinie pijawek Hirudyny. Bdelinę możemy znaleźć we wszystkich odcinkach ciała pijawki wraz z jej gruczołami ślinowymi, zwłaszcza w narządach rozrodczych.

Hirustazyna – wytwarzany przez Pijawkę lekarską antykoagulant, zaliczamy do związków polipeptydów z rodziny antystazyn i składa się z piećdziesięciu pięciu aminokwasów. Stanowi inhibitor sieci kalikreinowych, trypsyny, chymotrypsyny i katepsyny G.

Gilantyna – jest składnikem śliny pijawki Haementeria ghilianii. Ma działanie antykoagulacyjne i jak ostatnio stwierdzono również powstrzymujące przerzuty nowotworowe u chorych na raka. Jest inhibitorem czynnika Xa. Jako polipeptyd, należący do antystazyn, zbudowana jest z stu dziewiętnastu aminokwasów zawierających znaczne ilości siarki.

Apyraza – jest enzymem posiadającym własności zmniejszające napięcie powierzchniowe krwi (zmniejszające jej lepkość).

Eglina – przeciwdziała stanom zapalnym, ma własności antyoksydacyjne, hamująco wpływa na działanie elastazy i katepsin G, które należą do grupy enzymów proteolitycznych. Wydzielane są przez wielopostaciowe granulocyty jądrzaste i wykorzystywane w celach lokalizacji urazów i stanów zapalnych. Stanowi też enzym rozkładający (proteazy) chymotrypsynę i subtylizynę, wytwarzane przez bakterię Bacillus subtilis. W ciałach pijawek znaleziono kilka form eglin w tym eglinę C, zbudowaną z 70 aminokwasów i prxzypominająca pod względem struktury, inhibitor trypsyny i chymotrypsyny ziemniaka oraz jęczmienia. Egliny wykazują znaczną stabilność chemiczną. Egliną niweluje się między innymi tiki nerwowe, wrzody jelit i hamuje nieswoisty rozkład białek w posocznicy.

Hementyna - stanowi przeciętnie 2.8% masy białkowej zawartej w wydzielinie gruczołów ślinowych pijawek. Jej działanie świetnie koreluje z funkcją antykoagulacyjną Hirudyny, poprzez odmienny mechanizm działania polegający na degradowaniu czynników krzepliwości krwi – fibrynogenu i włóknika, co sprawia, że do własności przeciwzakrzepowych, doliczamy własności inkoagulacji (rozkładania) istniejących już skrzepów. Zidentyfikowano ją jako najbardziej charakterystyczny związek rodziny pijawek. Hementyna jest niezwykle mało reaktywna, nie działają na nią żadne proteazy i stabilna w temperaturze normalnej, co pozwala dość długo bezpiecznie przechowywać ekstrakty hementyny.

Destabilaza – spełnia funkcję polegającą na zapobieganiu zlepiania się w skrzepy krwinek a także wywołuje rozkład już powstałych zakrzepów. Grupę prostetyczną tego enzymu stanowi wyróżniająca się znacznym podobieństwem do Prostacycliny, cząsteczka Prostaglandyny, która ma korzystne własności fizjologiczne. Wpływa np. na regenerację ścian naczyń układu krwionośnego i układu pokarmowego, ponadto występuje jako regulator ciśnienia i poziomu cukru we krwi.

Hialuronidaza - ma znaczenie jako silny antybiotyk działający na bakterie, poprzez katalizowanie reakcji rozkładu, ścian komórkowych drobnoustrojów, zbudowanych m.in. z wielocukrów, a także jako substancja, która dzięki reaktywności z tego typu cząsteczkami, tworzących błony komórkowe, stosowana w leczeniu chorych na jaskrę ludzi. Enzym ten jest stosunkowo nietrwały i powinien być przechowywany w wąskich zakresach pH i temperatury.

Lipazy, esterazy - są naturalnymi enzymami, wytwarzanymi, również przez organizm ludzki, wywołujące rozpad cząsteczek tłuszczy na mniejsze łańcuchy kwasów tłuszczowych i alkohole.

Substancje znieczulające – obecne w ślinie pijawek substancje mają wysokie podobieństwo, a co za tym idzie powinowactwo do receptorów w mózgu, odpowiadające za niwelowanie odczucia bólu. Substancje te to różnego rodzaju neuropeptydy i wśród nich występuje również bardzo ważny hormon, zwany hormonem szczęścia, – endorfina.

Endorfina, produkowana jest także przez neurony mózgu człowieka, jest stymulowana wysiłkiem fizycznym. Ma olbrzymi wpływ na odczuwanie naszego zadowolenia i poczucie harmonii i równowagi. Eliminuje stany niepokoju, smutku ale też i euforii, uspokaja i minimalizuje złe samopoczucie w stanach depresyjnych oraz działa hamująco na ośrodki w mózgu odpowiadające za stan uzależnienia np. od alkoholu, tytoniu, narkotyków itp.

Antyelastaza - jest inhibitorem enzymów, elastaz, odpowiadających za rozpad elastyny, wchodzącej w skład naszej skóry.

Związki powodujące rozszerzanie naczyń krwionośnych – odpowiadają za lepszy przepływ krwi i substancje występujące w gruczołach ślinowych pijawek, są bardzo zbliżone swą budową do cząsteczki hormonu tkankowego człowieka – histaminy.

Neurotransmitery – są to drobne cząsteczki związków chemicznych, wydzielane przez zakończenia synaptyczne neuronów np. w mózgu człowieka. Znane nam neurotransmitery to m.in. serotonina, acetylocholina, enkefalina, dopamina, lecytyna. Ich niedobór powoduje zaburzenia funkcji centralnego układu nerwowego w tym depresje i inne schorzenia psychiczne, problemy z koncentracją, snem, odczuwaniem bólu czy przyjemności, radości, itp.

Chloromycetyna – produkowana przez symbiotycznie żyjącą w organizmie pijawki bakterię Aeromonas veronii biovar sobria. Stanowi silny antybiotyk zwalczając szereg bakterii innych szczepów. Stosowana np. w przypadków ciężkich schorzeń układu pokarmowego, jak wrzody a także przewlekłej gorączki, zapalenia opon mózgowych, tężca, gruźlicy i infekcji streptokokowej. Chloromycetyną leczy się tularemię, różycę świń, błonicę i zakażenia Staphylococcus aureus.

Związki przeciwnowotworowe - prowadzone doświadczenia na zwierzętach wykazały skuteczność substancji wyekstrahowanych z gruczołów ślinowych pijawek Haementeria ghilianii w walce z jednym z nowotworów – mięsakiem T 241. Trwają prace nad identyfikacją tego związku chemicznego odpowiedzialnego za tak rewelacyjną właściwość. Specjalny ekstrakt z gruczołów ślinowych tej pijawki stosuje się też z powodzeniem w niszczeniu guzów nowotworowych płuc.

Gatunki należące do Hirudinidae próbuje się wykorzystywać w wielu problemach zdrowotnych ludzkości. Hirudoterapia jest wielką nadzieją dla nas ludzi i mimo, że nie stanowi panaceum na wszystkie choroby, jest prawdopodobnie jedną z nielicznych metod o tak zaskakującym spektrum skutecznych kuracji.

Jak wspomniałam, do tej metody należy podchodzić ostrożnie i zanim poddamy się zabiegom lepiej skonsultować się z lekarzem specjalistą i mieć gwarancję odpowiednich kwalifikacji medycznych Hirudoterapeuty.

Podziel się ze znajomymi