Przeszczepy

ThaMxF0p3tIU0Vwp6vHkYX68QYZ1ov.jpg
Dodano: 08:45 15 grudnia 2008
Aktualizowano: 14:00 2 stycznia 2012
Źródło:

Przeszczepy narządów lub tkanek np. szpiku kostnego, nerki, trzustki, wątroby, serca czy skóry to skomplikowany proces umożliwiający uratowanie życie bądź powrót do całkowitego zdrowia. Artykuł opisuje rodzaje przeszczepów, dawców i możliwe powikłania.

Przeszczep to każdy przeszczepiony narząd lub tkanka. Organy można przeszczepiać z organizmu jednej osoby to drugiej. Wtedy dawcą może być bliźniak jednojajowy (ma wtedy miejsce przeszczep izogenny), osoba spokrewniona lub niespokrewniona, zarówno żywa, jak i zmarła (przeszczep alogenny). Podejmuje się próby transplantacji tkanek i komórek powstałych w warunkach laboratorium lub tkanek i narządów zwierzęcych (ma wtedy miejsce przeszczep ksenogenny). Najczęściej występuje przeszczep, gdzie dawcą i biorcą jest jedna i ta sama osoba.

Zabieg wykonuje się wtedy w obrębie jednego organizmu. Taki przeszczep nazywa się przeszczepem autogennym lub inaczej własnopochodnym. W dzisiejszych czasach do codzienności należą już przeszczepy naczyń krwionośnych serca (tzw. operacje bypassów). Wykonuje się je w większych szpitalach i tam są już niemal rutyną lekarską. Częste są także zabiegi przeszczepu skóry, wiązadeł oraz ścięgien, również w obrębie jednego organizmu. Niebezpieczeństwo odrzucenia przeszczepu jest znikome, przy zabiegach, w których dawca jest jednocześnie biorcą. Inaczej to wygląda w przypadkach, gdy przeszczepia się narząd z organizmu jednej osoby do drugiej. Ponieważ układ immunologiczny uruchamia silne reakcje obronne skierowane przeciw obcej tkance. Z tego właśnie powodu może dojść do odrzucenia przeszczepu i obumarcia przyjętego organu.

Bardzo trudno znaleźć odpowiedniego dawcę. Dawcę, którego układ immunologiczny, byłby identyczny z układem biorcy, pod wieloma względami. Tak bardzo idealna zgodność występuje tylko u bliźniąt jednojajowych, a i to zdarza się niezwykle rzadko. Po przeszczepie choremu podaje się leki, które tłumią naturalne reakcje obronne organizmu. Pacjenci z wszczepionym narządem pozostają pod ścisłą kontrolą lekarską już do końca życia.

W przypadku, gdy pewna część ciała lub organ niej jest już zdolny do spełniania swoich określonych funkcji przeszczep jest niezbędny. Przyczyną takiego stanu rzeczy mogą być różnego rodzaju schorzenia lub defekty organu, jak i również nieszczęśliwe wypadki i urazy. Przeszczepy skóry przeprowadza się najczęściej ofiarom silnych oparzeń i spaleń. Wówczas przeszczepia się zdrową skórę pacjenta z nienaruszonych partii ciała w miejsca oparzone.

Pozytywny stan zdrowia pacjenta, czyli taki, który pozwoli na interwencję chirurgiczną jest najważniejszym warunkiem do przeprowadzenia zabiegu. Organ dawcy musi być zdolny do pełnienia swoich funkcji, nie może być uszkodzony. Zabiegi pobrania organu od dawcy i wszczepienia go biorcy przebiegają według podobnego schematu. Najpierw narząd uwalnia się od naczyń krwionośnych, a następnie od nerwów. Od tego momentu należy działać bardzo szybko, ponieważ do narządu przestaje docierać krew zaopatrująca go w substancje odżywcze. Rozpoczyna się proces jego obumierania, tak jak dzieje się po śmierci człowieka. Aby zahamować ten proces schładza się pobrany organ. przed transplantacją trzeba przywrócić właściwą temperaturę, podłączyć organ do układu krwionośnego, nerwowego, moczowodu, przewodów żółciowych oraz tchawicy. Lekarz przed końcem zabiegu musi się upewnić czy organ przeszczepiony pracuje. Jest to naturalnie konieczny warunek do pełnego powodzenia zabiegu. Przed transplantacją bardzo dokładnie sprawdza się i porównuje odpowiednie dane dotyczące zarówno dawcy jak i biorcy organu. Jest to niezbędne aby jak najbardziej zminimalizować ryzyko odrzucenia przeszczepu. Jednak nawet mimo pozornie udanej operacji, zawsze istnieje ryzyko wystąpienia komplikacji. Ryzyko dotyczy przede wszystkim możliwości, że organ nie będzie pracował. Wszczepiony organ trzeba będzie usunąć w przypadku jeśli jego akcji nie pobudzą masaże, bodźce elektryczne oraz inne metody.

Które organy można przeszczepiać?

Każdy narząd ludzki teoretycznie można przeszczepić. Jednak istnieją pewne granice, które tkwią w możliwościach współczesnej medycy. Mimo ogromnego postępu w dziedzinie medycyny nie można przeszczepić np. mózgu człowieka, ponieważ nie ma takiego aparatu, który podtrzymałby jego funkcje w czasie między pobraniem a transplantacją. Również nieosiągalne jest zaadaptowanie skomplikowanego systemu połączeń nerwowych mózgu. Możliwe jest natomiast prowadzenie zabiegów transplantacji następujących narządów:

NERKI

Pacjenci, których nerki są uszkodzone i nie spełniają swoich funkcji, zmuszeni są nierzadko czekać całymi latami na przeszczep tego narządu. Powodzenie zabiegu jest tym większe, im większe jest podobieństwo komórek obronnych biorcy i dawcy. Stosuje się również coraz lepsze środki farmakologiczne i metody pozabiegowej opieki nad pacjentem z przeszczepionym narządem. Po upływie pierwszego krytycznego roku można mówić o powodzeniu zabiegu. obecnie pełnym sukcesem kończy się ponad połowa zbiegów. Człowiekowi do życia wystarcza tylko jedna nerka, dlatego przeważnie nie przeszczepia się obu nerek.

SERCE

Przeszczepy serca należą do zbiegów, które w dużej większości przypadków kończą się sukcesem. Udają się one nawet częściej niż przeszczepy nerek. Statystycznie siedmiu na dziesięciu pacjentów po transplantacji serca, dostaje nawet lekarskie przyzwolenie na kontynuowanie pracy zawodowej. Tylko u pacjentów, których narząd nawet w stanie spoczynku nie spełnia swoich krążeniowych funkcji przeprowadza się przeszczepy serca. Serce jest wyjątkowo wrażliwym narządem, od chwili pobrania może być przechowywane od 4 do 6 godzin. Dlatego właśnie akcja pobrania i transportu organu musi przebiegać bardzo szybko i sprawnie. Informacje o możliwości pobrania przekazywane są przez komputerowe banki transplantacji.

WĄTROBA

Czynności wątroby nie można zastąpić ani pracą aparatów, ani lekami, dlatego tak ważne jest, aby pacjent jak najszybciej otrzymał nowy organ. potrzeba przeszczepu pojawia się przy krańcowej niewydolności tego narządu, co jest wynikiem marskości wątroby lub niektórych schorzeń wrodzonych oraz choroby nowotworowej. W większości przypadków przyczyna uszkodzenia wątroby jest alkoholizm. Nowy narząd otrzymują jedynie pacjenci, co do których istnieje pewność, że ostatecznie uwolnili się od nałogu oraz, że są na tyle silni psychicznie, aby więcej do nałogu nie powrócić. Wątroba jest narządem dosyć skomplikowanym narządem, jego transplantacja stwarza więcej problemów niż przeszczep nerki. Pomimo tego większość zabiegów kończy się sukcesem. Pacjenci mogą wrócić do pracy i żyć właściwie bez podejmowania szczególnych środków ostrożności.

SZPIK KOSTNY

Sama technika przeprowadzenia zabiegu przeszczepu szpiku kostnego jest zabiegiem dosyć prostym. Szpik kostny dawcy pobiera się do strzykawki i wprowadza do żyły biorcy. Ten zabieg nie jest niebezpieczny dla dawcy, ponieważ bardzo szybko organizm odbudowuje braki pobranego szpiku. Ryzyko natomiast dotyczy biorcy szpiku kostnego, ponieważ organizm może przeszczep odrzucić.

SKÓRA

W większości przypadków przeszczepów skóry dawca jest jednocześnie biorcą. Można także przeszczepić skórę innej osoby. Pobiera się zarówno płat skóry pełnej grubości, jak i płat skóry pośredniej grubości. W przypadku pierwszym jest to przeszczep złożony ze skóry właściwej i naskórka, a w drugim z naskórka i tylko cieniej warstwy skóry właściwej.

TRZUSTKA

Przeszczepy trzustki stosunkowo nie tak dawno temu zaczęto wykonywać. Wiadomo już, że większość zabiegów kończy się pozytywnie, głownie dzięki nowym sposobom immunosupresji. W naszym kraju trzustkę przeszczepia się wraz z nerką. Zazwyczaj nie przeszczepia się całego organu, tylko jego określoną część.

PŁUCA

Chorym z przeszczepionym płucem dawane są niestety ciągle bardzo małe szanse na przeżycie. Jednak próby takich przeszczepów są ponawiane. Taki zabieg musi przebiegać jednocześnie w dwóch salach operacyjnych, gdyż narządu tego nie można przetrzymywać poza organizmem.

Podziel się ze znajomymi