Mleczaki u dzieci

6sCf83c11xIPMx77BrGttfaM81XJ88.jpg
Dodano: 08:29 24 września 2008
Aktualizowano: 14:33 12 czerwca 2012
Źródło:

Pierwszy ząbek u niemowlaka to zawsze wielkie wydarzenie dla całej rodziny. Czasem jest długo wyczekiwany, a czasem pojawia się szybko i niespodziewanie.

Ząbkowanie to proces wyrzynania się ząbków polegający na przemieszczaniu się zębów z kości szczęki lub żuchwy na odpowiednie miejsce w ustach.

Kiedy ile?

Nie każdy wie, że rozwój zębów rozpoczyna się już na samym początku życia płodowego dziecka. Już wówczas tworzą się zawiązki przyszłych 20 ząbków mlecznych.
Na ogół w pierwszej kolejności wychodzą dolne jedynki. Czasem jednak mogą pojawić się jako pierwsze dolne dwójki lub górne jedynki. Kolejno po jedynkach najczęściej pojawiają się dwójki, czwórki, trójki i na końcu piątki.

Poniżej przedstawiono kolejność i najczęstszy okres pojawiania się mleczaków:

1. środkowy siekacz – w żuchwie – 6 miesiąc; w szczęce górnej – 7 miesiąc
2. boczny siekacz – w żuchwie – 10 miesiąc, w szczęce górnej – 8 miesiąc
3. kieł – w żuchwie – 16 miesiąc, w szczęce górnej – 18 miesiąc
4. I ząb trzonowy – w żuchwie – 12 miesiąc, w szczęce górnej – 24 miesiąc
5. II ząb trzonowy – w żuchwie – 22 miesiąc, w szczęce górnej – 26 miesiąc

Przeciętnie pojawienie się pierwszego ząbka ma miejsce w około szóstym – siódmym miesiącu życia. Ale może on pojawić się w okresie od czwartego miesiąca do nawet dwunastego. Jest to sprawa często rodzinna i genetyczna – dziecku nie pojawią się ząbki szybko, jeżeli jego rodzice dostali je stosunkowo późno. Bardzo rzadko, ale jednak, zdarza się, że dziecko już rodzi się z ząbkiem! Wcześniaki z kolei przechodzą ząbkowanie nieco później niż dzieci urodzone w prawidłowym terminie.

Na ogół dziecko w okolicach swoich pierwszych urodzin, ma już około 8 ząbków. Całym kompletem zębów (20) dziecko może się pochwalić w okolicach 2,5 lat.

Zęby mleczne dzieci mają mniej więcej do szóstego roku życia. Do około jedenastego roku życia rosną zęby stałe, mleczne zaś w międzyczasie wypadają.

Ząbki często wyrastają w pewnej odległości od siebie i łączą się dopiero po wyrżnięciu się kolejnych. Im później pojawiają się ząbki, tym są na ogół mocniejsze i zdrowsze.

Objawy

Niektóre dzieci bardzo ciężko przechodzą ząbkowanie.
Pierwsze objawy i sygnały ząbkowania mogą pojawić się już w trzecim, czwartym miesiącu życia niemowlaka. Dziecko zaczyna się mocno ślinić, wkłada paluszki głęboko do buźki. Dziąsła mogą go bardzo swędzieć. Są zaczerwienione i jakby rozpulchnione. Po upływie kilku tygodni, a nawet miesięcy, dziąsła stają się bardzo wrażliwe. Zdarza się, że przed pojawieniem się pierwszego ząbka, dziecko jest marudne, rozdrażnione, płaczliwe, czasem może pojawić się wysypka. Budzi się często w nocy, czasem nawet ma gorszy apetyt. Czasem jednak jest wręcz odwrotnie – dziecko chce ciągle ssać pierś matki i czuć jej bliskość, gdy dokucza mu ból. Dlaczego ząbkowanie sprawia taki ból? Dziąsła mają charakterystyczne uwypuklenia, które można wyczuć dotykając palcem. Mogą być zaczerwienione i może występować obrzęk śluzówki dziąseł. Otóż otwór kostny, przez który ma przejść ząbek, jest mniejszy niż średnica korony zęba i to właśnie powoduje stan zapalny w dziąsłach. Niektóre dzieci przechodzą jednak ten okres całkiem niezauważalnie. Ząbkowaniu bardzo często towarzyszy gorączka. Jeśli temperatura jest tylko nieznacznie podwyższona, nie ma powodu do obaw. Natomiast jeśli temperatura jest wysoka, lepiej skontaktować się z lekarzem. Do lekarza należy się również udać, gdy procesowi ząbkowania towarzyszy kaszel, wymioty lub biegunka. Nie zawsze bowiem te objawy to wynik ząbkowania, czasem może do organizmu po prostu wdać się jakaś infekcja. Dziecko w okresie ząbkowania, jest też bardziej narażone na przeziębienia z powodu przejściowej utraty odporności na infekcje.

Jeżeli niemowlęciu wychodzi kilka ząbków naraz, może on przechodzić to o wiele gorzej.

Stary sprawdzony sposób, czy ząbek już się przebił, to delikatne uderzenie metalową łyżeczką w dziąsło dziecka. Ból ustępuje zazwyczaj gdy ząbek się przebije – tzn. na dziąśle pojawia się biała kreska, która staje się coraz bardziej widoczna, aż wreszcie staje się prawdziwym ząbkiem.

Jak dziecku pomóc

Na obfite ślinienie nie można nic zaradzić. Na pewno należy dziecku zakładać i często zmieniać śliniaczek, aby nie zamokły mu ubranka. Buźkę dziecka, zwłaszcza brodę dobrze jest częściej wycierać ręczniczkiem, aby uniknąć podrażnienia czy wysypki i smarować kremem natłuszczającym, aby skóra nie była zbyt mocno podrażniona pod wpływem nadmiaru śliny. Aby zaradzić swędzącym dziąsłom, można dziecku podać specjalne gryzaczki – zwłaszcza pomocne będą zimne (schłodzone w lodówce) gryzaki wypełnione wodą. W aptekach można obecnie kupić szereg najróżniejszych, ale co najważniejsze, skutecznych żeli na ząbkowanie. Obecnie bardzo popularne są żele: Calgel, Bobodent, czy Lidodent. Żele te łagodzą stan zapalny i ból dziąseł.

Jeśli dziecko z powodu bólu, budzi się często w nocy, można mu podać paracetamol dla niemowląt lub herbatkę z melisy. Można też poprosić lekarza o wskazanie najodpowiedniejszego środka przeciwbólowego dla dziecka. Jeśli dziecko jest trochę starsze, pomoże mu też gryzienie marchewki czy jabłuszka lub twardych biszkoptów. Dodatkowo bolesne dziąsła możemy przemywać naparem z rumianku. Polecane preparaty przeciwbólowe, które mogą pomóc maluszkowi to również Dentinox-gel czy lek homeopatyczny Chamommila- Dagomed. Można tez dziecku ulżyć poprzez delikatny masaż dziąseł – po prostu czystymi rękoma możemy masować miejsce podrażnione wokół wyrzynającego się ząbka.

Higiena

O zęby trzeba dbać, to wiemy wszyscy. Ale pielęgnację trzeba zacząć jeszcze przed pojawieniem się pierwszego ząbka,– niestety nie wszystkie mamy zdają sobie z tego sprawę. Po każdym karmieniu powinno się dziecku przemywać buźkę wewnątrz mokrą gazą, nawiniętą na palec. Gdy już pojawi się pierwszy ząbek, początkowo najbardziej odpowiednia do higieny będzie silikonowa szczoteczka nakładana na palec matki, która tą szczoteczką będzie delikatnie masować i czyścić ząbki dziecka. W chwili gdy dziecko ma więcej ząbków, można zakupić mu już prawdziwą szczoteczkę do zębów. Nadal jednak nie powinno się stosować do pielęgnacji ząbków pasty, ponieważ maluszki nie potrafią jej wypluć. Kiedy dziecko nabędzie tę umiejętność, należy pastę nakładać na szczoteczkę – oczywiście początkowo tylko odrobinę. Pasty fluoryzowane można dziecku podawać gdy skończy ono 2 rok życia. Oczywiście należy dziecko przyzwyczajać do mycia zębów co najmniej 2 razy dziennie. Już około roczku, można dziecku dać szczoteczkę do samodzielnego mycia. Dobre efekty przynosi wspólne rodzinne mycie zębów (dziecko chętnie naśladuje rodziców).

Oczywiste jest, że w dbaniu o stan mleczaków pomoże również odpowiednia dieta dziecka, tj. spożywanie dużej ilości owoców i warzyw i ograniczenie słodyczy.

Co szkodzi i na co zwracać uwagę

Na stan ząbków dziecka, proces ząbkowania, podatność na próchnicę, ma wpływ zdrowie i dieta matki w okresie ciąży.
Na pewno w prawidłowym rozwoju ząbków przeszkadza zbyt częste i długotrwałe używanie smoczka oraz ssanie kciuka. Bardzo szkodliwe jest picie słodkich napojów przez butelkę, ponieważ sprzyja tzw. próchnicy butelkowej. Niekontrolowane ssanie smoczka sprzyja rozwojowi wad zgryzu. Aby tego uniknąć, dziecko należy jak najszybciej uczyć pić z kubeczka i już w drugim półroczu życia dziecka, warto je odzwyczaić od smoczka. Starszemu dziecku można dać w zamian do ssania skórkę od chleba.

Należy udać się do lekarza, gdy ząbki rosną krzywo, gdy zachodzą na siebie lub gdy w momencie ukończenia 1 roku życia, nie widać jeszcze ani jednego ząbka.
Mleczaki różnią się od zębów stałych, są słabsze, słabiej zmineralizowane. Jeśli dziecko utraci je zbyt szybko, prawdopodobnie szczęka i żuchwa nie rozwiną się prawidłowo. Jeśli stałe zęby nie będą miały dość miejsca, powstanie wada zgryzu. Jeśli się jej stosunkowo szybko nie zapobiegnie poprzez operację lub noszenie aparatu ortodontycznego, twarz może ulec deformacji.

Kiedy należy po raz pierwszy udać się z dzieckiem do dentysty? Stomatolodzy zapraszają do gabinetu już niemowlęta. Oczywiście nie wykonują wówczas żadnych zabiegów, a jedynie sprawdzają czy ząbki rosną prawidłowo, czy nie ma zagrożenia próchnicą. Wizyty takie należy powtarzać co 3-6 miesięcy.

Jeżeli mleczakom grozi próchnica, dobry stomatolog powinien ochronić je poprzez lakowanie lub lakierowanie. Jeżeli próchnica już się wdarła, stomatolog może przeprowadzić tzw. lapisowanie – które zapobiega rozwojowi próchnicy. Rozwojowi próchnicy sprzyja przede wszystkim cukier, napoje słodkie, słodycze.