Dieta zainfekowanych wirusem HIV

xd33ow195P8u942T37pth215rf79L7.jpg
Dodano: 08:26 23 października 2008
Aktualizowano: 13:44 6 marca 2012
Źródło: Gerrior J., Neff L. 2005 "Nutrition assesment in HIV infection", Nutrition in clinical care. Rogowska-Szadkowska D. 2006 Żyć z wirusem..Poradnik dla osób żyjących z HIV. Smart T. 2005 WHO consultation presents comprehensive overview on nutrition and HIV. Wanke C. 2005 "Nutrition and HIV in the international setting" Nutrition in clinical care. Woods M. 2005 Role of n-3 fatty acids in prevention of disease complications in patients with HIV.

Zarażenie wirusem HIV wywołuje chorobę znaną jako zespół nabytego braku odporności, czyli AIDS, objawiająca się postępującym wyniszczeniem układu odpornościowego w organizmie człowieka, doprowadzając do śmierci w przypadku braku odpowiedniego leczenia. Dostępność leczenia w przypadku skojarzonej terapii antyretrowirusowej HAART jest kluczowym elementem walki z pandemią HIV. Bardzo istotny problem w profilaktyce i leczeniu osób zainfekowanych wirusem HIV stanowi odżywianie. Niedożywienie w przypadku osób zainfekowanych może mieć bardzo poważne konsekwencje, gdyż układ immunologiczny pozbawiony energii i odpowiedniej ilości składników odżywczych poddaje się i nie ma siły walczyć z chorobą.

Zaburzenia metabolizmu

Zaburzenia metabolizmu takie, jak hipertriglicerydemia, niski poziom cholesterolu HDL (dobrego cholesterolu) czy redukcja masy ciała powszechnie występują wśród pacjentów zainfekowanych. Pojawia się również zniekształcenie ciała spowodowane zaburzeniami w rozmieszczeniu tkanki tłuszczowej w ciele, co nazwane zostało lipodystrofią. Co więcej obserwowany jest wysoki poziom cholesterolu LDL (złego cholesterolu) oraz insulinooporność. Trzeba więc pamiętać o profilaktyce chorób mogących pojawić się wraz z wiekiem, czyli cukrzycy typu 2, chorobach układu krążenia i otyłości.

Niedożywienie osób zainfekowanych HIV

Bardzo ważna w stanie zdrowia pacjenta zainfekowanego wirusem HIV jest jego masa ciała. Utrata masy o więcej niż 10% jest związana ze zwiększonym ryzykiem śmierci. Przy niedoborze białkowym może pojawić się ubytek tłuszczu podskórnego, co może objawić się zanikiem poduszeczki tłuszczowej policzka. Obserwuje się również ubytek masy mięśniowej, co może powodować osłabienie i niemoc mięśni kończyn. Zapotrzebowanie energetyczne wzrasta po infekcji o około 10% zarówno u dorosłych, jak i dzieci. Podczas zakażenia i po przebyciu chorób oportunistycznych zapotrzebowanie to wzrasta o 20-30%.Ilość białka w diecie powinna stanowić około 15% energii w całodziennej racji pokarmowej.

Infekcja wirusem HIV u dzieci powoduje zahamowanie wzrostu jeszcze przed pojawieniem się chorób oportunistycznych i ma to bezpośredni związek z dysfunkcją układu immunologicznego. Niedobory pokarmowe i biegunki jakie pojawiają się w HIV dodatkowo przyczyniają się do zatrzymania wzrostu. Ważne jest więc, aby wzrastające zapotrzebowanie na energię u rosnących zainfekowanych dzieci miało pokrycie w dostarczaniu zbilansowanego pożywienia.

Dieta osób zainfekowanych HIV

Pomoc żywieniowa osobom zainfekowanym HIV może pełnić kluczową rolę w poprawie stanu zdrowia pacjenta. Każdy człowiek zarażony HIV, mający dostęp do leczenia, powinien być pod stałym nadzorem wyspecjalizowanego dietetyka lub innej kompetentnej osoby. Sposób żywienia osób zainfekowanych wirusem HIV sprowadza się głównie do podstawowych wytycznych diety zbilansowanej i nie oznacza restrykcyjnych ograniczeń w jadłospisie. Ważne jest, aby dostarczać organizmowi takich ilości składników pożywienia, aby spełniać zapotrzebowanie na wszystkie mikro i makroelementy. Właściwa dieta powinna być bogata w węglowodany złożone, których źródłem są głównie produkty zbożowe z pełnego przemiału takie, jak pieczywo pełnoziarniste, kasze gruboziarniste, płatki zbożowe i ryż.

Warzywa należy spożywać co najmniej 4-5 razy dziennie, owoce 2-3 razy dziennie, dzięki czemu dostarczone zostaną odpowiednie ilości witamin, minerałów i błonnika pokarmowego. Mięso, drób i ryby spożywane przynajmniej 2 razy w tygodniu dostarczą organizmowi białka pełnowartościowego. Nie należy zapominać o warzywach strączkowych i orzechach, szczególnie włoskich i laskowych, będących źródłem nienasyconych kwasów tłuszczowych. Spośród produktów mlecznych takich, jak mleko, sery i mleczne napoje fermentowane, należy wybierać niskotłuszczowe. Należy ograniczyć spożycie tłuszczów pochodzenia zwierzęcego takich, jak masło, smalec, tłuste mięso, a wybierać tłuszcze roślinne jak olej rzepakowy, oliwa z oliwek czy olej lniany. Codzienne posiłki powinny być urozmaicone, dzięki czemu zmniejszone będzie ryzyko wystąpienia niedoborów i zwiększy się smakowitość diety. Ważne jest również, aby unikać alkoholu. U osób zainfekowanych HIV dodatkowe obciążenie układu odpornościowego alkoholem zwiększa ryzyko powikłań zdrowotnych, gdyż alkohol jest czynnikiem stymulującym namnażanie się wirusa HIV w organizmie oraz powoduje zmniejszenie się liczby limfocytów T w obwodowych narządach limfatycznych.

U osób zainfekowanych wirusem HIV często pojawiają się niedobory witaminy B12 i witaminy C. Obserwuje się również niski poziom witaminy A i E, karotenoidów, selenu i cynku, a także powszechnie występuje niedobór żelaza, pociągający za sobą anemię. Dlatego też w diecie osób z HIV nie powinno zabraknąć produktów będących źródłem wyżej wymienionych składników pożywienia. Witamina B12 podobnie jak żelazo uczestniczy w wytwarzaniu czerwonych ciałek krwi. Witamina ta odgrywa również istotną rolę w syntezie kwasów nukleinowych wpływając na funkcjonowanie układu nerwowego. Źródłem witaminy B12 i żelaza są głównie podroby, mięso czerwone, ryby i jaja. Innymi ważnymi składnikami, na które należy zwrócić uwagę to antyoksydanty czyli witamina C i E oraz cynk i selen. Źródłem witaminy C są głównie owoce jak porzeczki czarne, pomarańcze, kiwi, truskawki czy grejpfruty oraz warzywa takie, jak papryka czerwona, szpinak, kalafior i kapusta. Natomiast bogate w witaminę E są orzechy włoskie, olej słonecznikowy i sojowy, kiełki pszenne i migdały. Cynk jest natomiast pierwiastkiem o szczególnych znaczeniu dla układu odpornościowego, podobnie jak selen jest elementem enzymów pełniących funkcje antyutleniające. Głównym źródłem cynku są owoce morza, mięso, ryby, twarde sery i pełnoziarniste pieczywo. Selen można natomiast znaleźć w orzechach, jajach i produktach pełnoziarnistych. Ważna jest także podaż witaminy A, której źródłem jest tran rybi, żółtka jaj, masło i mleko oraz warzywa zielone takie jak szpinak, brokuły czy brukselka.

Hipertriglicerdemia i insulinooporność to schorzenia jakie często pojawiają się u osób zainfekowanych HIV. Suplementacja kwasami tłuszczowymi omega 3 przez pacjentów zainfekowanych lub poszerzanie diety o produkty bogate w te kwasy powoduje obniżenie poziomu triglicerydów we krwi. Aby zwiększyć spożycie wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega 3 dieta powinna opierać się o następujące zasady:
- Jedzenie dwa lub trzy razy w tygodniu ryb tłustych, szczególnie morskich (łosoś, makrela)
- Jedzenie codziennie około ¼ szklanki orzechów włoskich
- Używanie oliwy z oliwek lub oleju rzepakowego do gotowania, pieczenia i na surowo do sałatek
- Ograniczenie stosowania oleju słonecznikowego, sojowego i kukurydzianego gdyż są one bogate w kwasy omega 6.

Dieta a terapia antyretrowirusowa

Dość często po rozpoczęciu leczenia HART pojawiają się u osób zainfekowanych dolegliwości ze strony układu pokarmowego. Często pojawiająca się biegunka może wynikać z zaburzenia wchłaniania pokarmów, nietolerancji laktozy i tłuszczów, spożywania cukrów w nadmiernej ilości, a także nadmiernego stresu. Biegunka może być też spowodowana infekcjami bakteryjnymi przewodu pokarmowego lub pasożytami. pasożytami czasie trwania biegunki należy zwrócić szczególną uwagę na podaż płynów i elektrolitów aby nie doprowadzić do odwodnienia. Wysoka podaż witaminy C w suplementach, herbatki przeczyszczające, produkty zawierające sorbitol (ciastka bez cukru) lub produkty mleczne bogate w laktozę mogą przyczynić się do powstawania biegunki. Natomiast zwiększenie spożycia błonnika rozpuszczalnego w wodzie (pektyny), płynów bogatych w elektrolity jak buliony i soki owocowe, może zapobiec występowaniu biegunki. Wskazane jest również spożywanie posiłków małych objętościowo, a częściej w ciągu dnia oraz unikania napojów bogatych w kofeinę. Jeśli natomiast przyjmowane leki są przyjmowane na czczo i wywołują nudności, można spróbować zjeść niewielką ilość słonych paluszków lub krakersów, czasem pomocna jest też herbata a mięty lub rumianku.

Leczenie osób zainfekowanych HIV powinno obejmować nie tylko farmakoterapię, ale również leczenie dietetyczne. Właściwa dieta w znacznym stopniu może zmniejszyć tempo rozwoju infekcji. Osoby zarażone HIV leczone terapią antyretrowirusową oraz znajdujące się od stałą opieką dietetyka mają wyraźnie większe szanse na to, że nie pojawią się u nich objawy typowe dla AIDS i będa mogli żyć podobnie jak zdrowi ludzie.

Podziel się ze znajomymi