Chirurgiczne leczenie otyłości

cx73nuLUhGt54825yQS1QMR5b03H8F.jpg
Dodano: 14:17 21 sierpnia 2008
Aktualizowano: 13:22 2 lipca 2012
Źródło: "Superlinia", kwiecień 2008

Kiedy wszystkie sposoby zawodzą, jedynym sposobem na to, by zrzucić nadmiar kilogramów, może okazać się skalpel. To ostateczność, za to rezultat jest trwały. Nie należy się spodziewać, iż operacja odmieni twoje życie czy rozwiąże wszystkie problemy, z którymi się borykasz.

Leczenie chirurgiczne ma dużą skuteczność, należy jednak liczyć się z bólem i ogromną liczbą wyrzeczeń, oraz zachować wielką samodyscyplinę. Po każdym zabiegu chirurgicznym należy stosować ścisłe zalecenia dietetyczne. Duży nacisk kładziony jest też na codzienną aktywność fizyczną. Przed podjęciem decyzji należy wziąć pod uwagę ryzyko i możliwe powikłania, które towarzyszą każdej interwencji chirurgicznej. Warto również wiedzieć, że chociaż chorzy po chirurgicznym leczeniu otyłości tracą średnio 75% nadwagi, pozwala to na uzyskanie takiej masy ciała, która nie stwarza ryzyka problemów zdrowotnych, a nie sylwetki modelki.

Dla kogo
Zabiegi z zakresu chirurgicznego leczenia otyłości wykonuje się u osób powyżej 18. roku życia, u których wartość BMI przekracza 40, oraz u tych z BMI powyżej 35 lecz ze współistniejącymi chorobami, takimi jak: choroby serca, cukrzyca, zespół bezdechu nocnego, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia metabolizmu lipidów czy choroba refluksowa przełyku, niepłodność oraz zapalenie stawów – powstałymi w związku z nadmierną masą ciała. Wskazaniem do operacji jest także nieskuteczność wcześniej zastosowanego leczenia dietetycznego oraz farmakologicznego.

Przeciwwskazania
Niestety, nie każdy cierpiący z powodu otyłości może skorzystać z tego typu leczenia. Wśród przeciwwskazań wymienia się między innymi: choroby układu sercowo-naczyniowego, chorobę wrzodową żołądka czy dwunastnicy, choroby zapalne jelit oraz zaburzenia psychiczne.

Na czym to polega
U pacjentów wykonuje się dwa typy zabiegów. Operacje mające na celu zmniejszenie objętości żołądka, które w efekcie ograniczają ilość przyjmowanych pokarmów (tzw. operacje restrykcyjne). Zabiegi, które prowadzą do upośledzenia wchłaniania i przyswajania składników odżywczych. Polegają one na zmniejszeniu powierzchni błony śluzowej, co skraca czas przejścia pokarmu przez przewód pokarmowy i kontaktu treści pokarmowej z enzymami trawiennymi. Dzięki temu mniej kalorii zamienia się w tkankę tłuszczową. Czasem stosowane są zabiegi mieszane.

Opaska regulowana (AGB)
Metoda ta polega na założeniu opaski na żołądek i jej zaciśnięciu. Prowadzi to do zwężenia drogi, przez którą pokarm może przejść do dalszych części przewodu pokarmowego. Opaska wypełniona jest specjalnym płynem i połączona z urządzeniem implantowym, umieszczonym pod skórą.

Zalety: zacisk opaski może być regulowany przez lekarza. Pozwala to na decydowanie o ilości przyjmowanych pokarmów oraz o szybkości spadku nadprogramowych kilogramów (zwykle chorzy tracą w ciągu 2 lat aż 40% nadmiernej masy ciała). Opaska jest metodą prostą, a na dodatek całkowicie odwracalną. Nie zmienia w żaden sposób na trwałe anatomii żołądka.

Wady: Po jej założeniu mogą dokuczać częste wymioty. Czasem dochodzi do powiększenia żołądka powyżej opaski, mogą pojawić się także nadżerki (czyli ubytki) błony śluzowej żołądka. Niestety, w większości przypadków po zdjęciu opaski chorzy ponownie tyją, często wracając do wagi sprzed zabiegu. Jest też metodą zawodną, gdyż często dochodzi do pęknięcia, osunięcia lub rozpięcia się opaski (wtedy konieczna jest ponowna operacja).

Rękawowa resekcja żołądkowa (LSG)
Operacja polega na ograniczeniu objętości żołądka o około 70-80% dzięki użyciu tzw. staplerów. Pacjent musi wtedy ograniczyć ilość spożywanych pokarmów.

Zalety: Operacja skutecznie redukuje masę ciała, jest jedną z najprostszych i najmniej inwazyjnych metod.

Wady: LSG ogranicza ilość przyjmowanych pokarmów, lecz nie zmniejsza wchłaniania, istnieje więc ryzyko braku rezultatów u osób lubiących słodycze.

Pionowa opaskowa plastyka żołądka (VBG) – Mason
W wyniku operacji dochodzi do podziału żołądka na dwie części. Za pomocą pionowego szwu wykonywanego przy użyciu staplerów, utworzony zostaje mały zbiornik żołądkowy. Jego ujście do dalszych partii żołądka zostaje dodatkowo ograniczone opaską (krótka nie jest regulowana).

Zalety: VBG powoduje szybką redukcję masy ciała, trwale obniża ilość zjadanego pokarmu, jest całkowicie odwracalna.

Wady: Częste są wymioty, jeśli jedzenie jest źle rozgryzane, spożywane w pośpiechu i w dużych ilościach. Zdarza się także rozciągnięcie „małego żołądka”, co może prowadzić do ponownego wzrostu masy ciała.

Wytworzenie małego żołądka z zespoleniem omijającym z pętlą Roux-Y (RYGB)
Operacja ma charakter łączony. Zawiera w sobie element ograniczający (restrykcyjny): przy użyciu staplera wytwarzany jest mały zbiornik żołądkowy, oraz wyłączający (zmniejszający wchłanianie substancji odżywczych): wytwarzana jest specjalna pętla, do której spływają sok żołądkowy, żółć i sok trzustkowy, lecz nie substancje odżywcze. Przez drugie ramię, połączone z „małym żołądkiem”, przechodzi pokarm, lecz nie docierają do niego w tym miejscu enzymy trawienne. Obie pętle łączą się dopiero w pewnej odległości i od tego miejsca trawienie oraz wchłanianie mogą przebiegać w sposób prawidłowy.

Zalety: Powoduje niewiele powikłań. W wyniku operacji RYGB uzyskuje się utratę ok. 65-75% nadmiernej masy.

Wady: Czasem pojawiają się wymioty. Operacja powoduje duże zmiany w anatomii. Istnieje ryzyko przerwania staplera. Po operacji praktycznie przez całe życie konieczna jest suplementacja witamin (głównie z grupy B) i minerałów (głównie wapnia i żelaza), bo prawidłowe wchłanianie składników odżywczych jest trwale zaburzone.

Wyłączenie żółciowo-trzustkowe (BPD) Scopiaro
Operacja polega na wycięciu części żołądka i zmniejszeniu jego pojemności do ok. 200-500 ml oraz wytworzeniu pętli typu Roux. Taka objętość nie ogranicza ilości spożywanych pokarmów, dlatego głównym elementem jest tu mechanizm redukujący wchłanianie za pomocą wytworzonej pętli. Trawienna część jelit ulega skróceniu.

Zalety: BPD daje najlepsze wyniki (utrata masy ciała wynosi średnio 80% nadwagi). Pacjent je prawie normalnie, efekt jest długotrwały, a wymioty rzadkie.

Wady: Jest bardziej skomplikowana. Istnieje konieczność wykonywania co jakiś czas kontrolnych badań krwi, w celu śledzenia ewentualnych niedoborów. Witaminy i minerały przyjmuje się przez całe życie. Dodatkowym efektem niepożądanym są biegunki i wzdęcia. Operacja silnie ingeruje w anatomię.

Refundacja
Otyli patologicznie mają prawo do refundacji chirurgicznego leczenia otyłości ponieważ otyłość chorobliwa zwiększa ryzyko niepełnosprawności, wielu powikłań, a także zgonu. Chirurgicznym leczeniem otyłości zajmują się między innymi: Katedra i Oddział Kliniczny Chirurgii Ogólnej i Operacyjnego Leczenia Otyłości w Zabrzu, Klinika Chirurgii Ogólnej, Onkologicznej i Klatki Piersiowej w Warszawie oraz inne.

Zalecenia dietetyczne po operacji
We wczesnym okresie pooperacyjnym powinno się spożywać 5-7 małych posiłków. W ciągu pierwszych dni pacjenci z reguły otrzymują kroplówki i glukozę. Następnie wprowadza się dietę płynną. Z czasem podaje się odtłuszczony rosół, rozcieńczone kleiki, kisiele, jogurty. Po kilku tygodniach przechodzi się na dietę papkowatą, dostarczającą ok. 800 kcal na dobę. Menu składa się wtedy z ugotowanych, przetartych bądź zmiksowanych pokarmów. Sześć tygodni od operacji, gdy rana jest już prawie zagojona, stopniowo wprowadza się dietę domową. Początkowo w formie zmiksowanej, następnie o normalnej konsystencji. Zalecane jest stosowanie diety niskokalorycznej (1000-1200 kcal), z wykluczeniem produktów ciężkostrawnych.

Korzyści wynikające z zastosowania Chirurgicznego Leczenia Otyłości:
- obniżenie stopnia otłuszczenia ciała i narządów wewnętrznych,
- lepsze samopoczucie, zwiększenie wydolności fizycznej,
- zmniejszenie wydzielania insuliny oraz insulinooporności,
- lepsze wyrównanie cukrzycy,
- zmniejszenie częstości ataków astmy,
- zmniejszenie ilości epizodów bezdechu nocnego,
- poprawa w przypadku refluksu żołądkowo-przełykowego,
- ulga w przypadku chorób stawów i kręgosłupa,
- obniżenie ciśnienia, stężenia cholesterolu we krwi.