Zalety preparatów wspomagających

Dodano: 08:24 17 grudnia 2008
Aktualizowano: 13:37 9 grudnia 2011
Źródło: Przegląd Reader's Digest, Uzdrawiająca moc witamin, minerałów i ziół. Warszawa 2000

Preparaty zawierające komplet witamin i minerałów mają zapobiegać niedoborom tych ważnych dla organizmu substancji. Wyniki najnowszych badań sugerują, że powinno się przyjmować różnorodne preparaty wspomagające w celach zapobiegawczych i leczniczych, oraz że optymalne dawki niektórych substancji są prawdopodobnie wyższe, niż sądzono dotychczas.

Czy zdrowy człowiek powinien regularnie przyjmować preparaty wspomagające? Czy mogą one pomóc w przypadku choroby? W tym rozdziale opisano najważniejsze korzyści, jakie, zgodnie z wynikami badań naukowych, większość osób może odnieść, stosując preparaty wspomagające wymienione w niniejszej książce.

Kto potrzebuje preparatowi wspomagających?

Konwencjonalna medycyna stoi na stanowisku, że zdrowi ludzie, odżywiający się racjonalnie, nie potrzebują preparatów wspomagających. Wszystko, o co muszą zadbać to dostarczenie organizmowi zalecanych dawek witamin i minerałów.

Nawet jeśli przyjąć, że urzędowe normy spożycia substancji niezbędnych dla organizmu są wystarczające do utrzymania dobrego stanu zdrowia, to i tak jest aż nadto dowodów na to, że większość mieszkańców Europy nie osiąga nawet w przybliżeniu zalecanych dziennych dawek.

Większość z nas nie zjada dostatecznej. Ilości warzyw i owoców, żeby mogły one dostarczyć odpowiedniej dawki witamin i minerałów, wystarczającej do zapobiegania chorobom.

Zazwyczaj odżywiamy się w sposób niezbyt korzystny dla naszego zdrowia. Częściej wybieramy frytki niż porcję brokułów i wolimy wypić jakiś gazowany napój niż szklankę mleka. W ten sposób otrzymujemy nie tylko zbyt dużo tłuszczów i węglowodanów, lecz także za mało witamin, minerałów i innych ważnych dla zdrowia substancji organicznych, których stężenie w organizmie obniża się znacznie poniżej wymaganego poziomu.

Zapotrzebowanie organizmu:

Badania wykazują, że jadłospisy wielu osób zawierają jedynie połowę zalecanej dawki magnezu i kwasu foliowego. Organizmy 50% dorosłych kobiet i ponad 70% dorastających dziewcząt nie otrzymują też koniecznych dawek wapnia, wynoszących odpowiednio 700 mg i 800 mg.

Nasze pożywienie nie zawiera również dostatecznych ilości witamin C i B6 oraz żelaza i cynku. Nawet jeśli bardzo starannie planuje się jadłospis, trudno jest dostarczać organizmowi zalecane dawki wszystkich niezbędnych substancji.

Weganie, czyli osoby, które jedzą wyłącznie pokarmy roślinne, mogą otrzymywać zbyt mało żelaza, wapnia i witaminy B12. Osoby, które stosują dietę niskotłuszczową, mogą być narażone na niedobór witaminy E, której najwięcej jest w pokarmach bogatych w tłuszcze. Nawet zrównoważona dieta może nie zawierać niektórych substancji – np. izoflawonów z soi czy kwasu liponowego, uważanych obecnie za ważne dla zdrowia.

Zdrowemu człowiekowi, który nie może włączyć do codziennego jadłospisu wszystkich rodzajów pokarmów, preparaty wspomagające pozwalają uzupełnić braki albo zwiększyć otrzymywaną dawkę witamin i minerałów z dostatecznej do optymalnej.

Niebezpieczne środowisko

Osoby, które cieszą się dobrym zdrowiem, mogą odnosić również inne korzyści ze stosowania preparatów wspomagających. Niektórzy lekarze uważają, że ludziom narażonym na zanieczyszczenia środowiska – począwszy od spalin samochodowych, a na odpadach przemysłowych skończywszy – grożą znaczne uszkodzenia na poziomie komórkowym, które mogą doprowadzić do zniszczenia tkanek i pozbawienia organizmu wielu niezbędnych substancji.

Wiele preparatów wspomagających, szczególnie przeciwutleniacze, może powstrzymywać niszczenie komórek i tkanek przez trucizny. Wyniki najnowszych badań wskazują też, że niektóre leki, nadmierne picie alkoholu, palenie oraz długotrwały stres mogą źle wpływać na przyswajanie niektórych, ważnych dla organizmu substancji W takich przypadkach niedoborów nie może zrekompensować nawę najwłaściwszy sposób odżywiania Dlatego powinno się opracowywać specjalne programy lecznicze, które uwzględniałyby działanie czynników środowiskowych, wpływających na stężenie witamin i innych niezbędnych substancji w organizmie człowieka.

Zapobieganie chorobom

Dawniej sądzono, że niedobór witamin : wywołuje jedynie specyficzne schorzenia. Brak witaminy C wywołuje np. szkorbut, chorobę powszechną w XVII wieku wśród marynarzy, który objawia się zapaleniem dziąseł i wypadaniem zębów. Liczne badania prowadzone w ciągu ostatnich 30 lat wykazały jednak, że poszczególne substancje odżywcze mogą zapobiegać wielu groźnym przewlekłym chorobom zwyrodnieniowym, rozpowszechnionym we współczesnych społeczeństwach zachodnich.

Większość badań wykazuje, że dawka substancji zapobiegająca chorobie jest zazwyczaj większa niż zalecane dzienne spożycie. Pacjenci uczestniczący w tych badaniach często musieli stosować preparaty wspomagające, aby osiągnąć wystarczające stężenie odpowiedniej substancji.

Niektórzy lekarze są zdania, że preparaty wspomagające (zwłaszcza przeciwutleniacze), które spowalniają rozwój schorzeń lub zapobiegają im mogą opóźniać pogarszanie się stanu zdrowia wywołane starzeniem się, ponieważ zmniejszają zakres uszkodzeń komórek organizmu.

Schorzenia związane z wiekiem

Badania, w których wzięło udział 11 178 osób w starszym wieku wykazały, że podawanie witaminy E powodowało zmniejszenie liczby zgonów (dotyczy to szczególnie zgonów spowodowanych chorobami serca). Osoby przyjmujące witaminę E 2-krotnie rzadziej umierają w wyniku choroby serca niż te, które nie stosowały żadnych preparatów wspomagających.

Wykazano również, że przeciwutleniacze zmniejszają ryzyko wystąpienia katarakty oraz degeneracji plamki ocznej – schorzeń związanych z wiekiem, które powodują stopniowe pogarszanie się wzroku. Do grupy silnych przeciwutleniaczy zaliczamy m.in selen, karotenoidy, flawonoidy, niektóre aminokwasy i koenzym Q10. Badania kliniczne wykazują, że preparaty z miłorzębu mogą pomagać w przypadkach wielu problemów zdrowotnych charakterystycznych dla podeszłego wieku, szczególnie tych, które są związane z osłabionym krążeniem, jak zawroty głowy, impotencja czy krótkotrwałe zaniki pamięci.

Substancje zawarte w jeżówce poprawiają czynność układu odpornościowego, a fitoestrogeny, takie jak izoflawony z soi, mogą opóźniać lub powstrzymywać niektóre objawy menopauzy oraz zapobiegać nowotworom i chorobom serca.

Leczenie

Wielu specjalistów medycyny naturalnej zaleca stosowanie preparatów wspomagających w rozmaitych dolegliwościach. Tradycyjnie nastawieni lekarze stosują w takich przypadkach konwencjonalne leki, choć w niektórych schorzeniach i oni przepisują witaminy lub minerały, np. żelazo w niektórych postaciach anemii, witaminę E przeciw objawom trądzika czy duże dawki witaminy PP, żeby obniżyć stężenie cholesterolu.

W pewnych schorzeniach zalecamy konkretne witaminy i minerały, ale stosowanie preparatów wspomagających zamiast leków, zwłaszcza w przypadku poważnych chorób, to sprawa kontrowersyjna. Lekarze są zwykle sceptykami w ocenie ich skuteczności i uważają, że może to być niebezpieczne. Opierając się na opublikowanych wynikach badań i obserwacjach klinicznych, niektórzy lekarze uznają stosowanie tych preparatów za uzasadnione, a oczekiwanie latami, aż zostaną powszechnie zaakceptowane – za stratę czasu.

Tradycje ziołolecznictwa

Od tysięcy lat w najrozmaitszych kulturach stosowano zioła, by łagodzić objawy, a nawet leczyć wiele chorób – fakt ten nie pozostał bez wpływu na dzisiejszą medycynę. Przemysł farmaceutyczny wyrósł z tradycji stosowania ziół jako leków. Współczesne badania potwierdzają wiele właściwości od dawna przypisywanych ziołom, a farmakologiczne właściwości opisanych w tej książce roślin są zazwyczaj poparte zarówno historycznym przekazem, jak i badaniami klinicznymi. Wiele ziół, np. dziurawiec, miłorząb czy bocznia piłkowana, zostało powszechnie zaakceptowanych i są one przepisywane w przypadku alergii, depresji, impotencji i chorób serca. Nawet zioła i preparaty wspomagające o potwierdzonych właściwościach leczniczych powinny być stosowane rozsądnie.

Do czego nie służą preparaty wspomagające?

Preparaty wspomagające są pożyteczne, ale trzeba zdawać sobie sprawę z ich ograniczeń. Pewne przypisywane im właściwości są wątpliwe.

Jak sama nazwa wskazuje, nie mają one zastępować pożywienia w dostarczaniu naszym organizmom witamin i minerałów. Nie mogą zrekompensować niewłaściwego sposobu odżywiania się, zapobiec skutkom nadmiernego spożycia nasyconych kwasów tłuszczowych (co prawdopodobnie zwiększa ryzyko chorób serca) ani dostarczyć wszystkich substancji odżywczych zawartych w jakiejś grupie pokarmów, jeśli nie wchodzą one w skład pożywienia. Trzeba też pamiętać o tym, że choć naukowcom udało się wyizolować z owoców, warzyw i innych rodzajów pożywienia wiele ważnych dla zdrowia substancji, może istnieć jeszcze wiele innych, o których nie mamy pojęcia – i które w związku z tym organizm może uzyskać jedynie z pożywienia.

Liczne substancje są skuteczne tylko wtedy, gdy przyjmuje się je w połączeniu z innymi, z którymi współwystępują w pożywieniu, a nie w postaci oczyszczonego preparatu. Preparaty wspomagające nie mogą zlikwidować skutków szkodliwych dla zdrowia nawyków, np. palenia czy braku ruchu. Utrzymanie zdrowia wymaga odpowiedniego stylu życia, zwłaszcza jeśli chcemy starzeć się „zdrowo”. Niektóre właściwości przypisywane preparatom wspomagającym nie są jednoznacznie dowiedzione, ale wydają się wiarygodne. Inne natomiast są zdecydowanie naciągane, zwłaszcza w przepadku niektórych mieszanek odchudzających. Wątpliwe jest, aby jakikolwiek preparat powodował chudnięcie, jeśli nie zmieni się jadłospisu i nie zacznie regularnie ćwiczyć. Produkty, reklamowane jako „spalające tłuszcz”, nie są w stanie same z siebie spalić go wystarczająco dużo, by wywołać znaczące zmniejszenie masy ciała.

Podobne wątpliwości budzą preparaty, które mają poprawiać wydolność psychiczną czy fizyczną – zresztą u zdrowego człowieka taka „poprawa” byłaby w najlepszym razie bardzo ograniczona. Chociaż niektóre substancje mogą poprawić stan osób cierpiących na łagodne lub ostre zaniki pamięci, u większości ludzi nie wpływają one w żaden sposób na pamięć czy zdolność koncentracji. Preparat zwalczający zmęczenie nie uczyni z przeciętnego uprawiacza „biegu pozdrowię” lekkoatlety wyczynowca. Nie ma też dowodów na to, że substancje uważane za afrodyzjaki skutecznie zwiększają wydolność seksualną.

Witaminy i minerały wspomagające nie mogą leczyć poważnych chorób, takich jak nowotwory, choroby serca, cukrzyca czy AIDS. Odpowiednio dobrany preparat naturalny może jednak poprawiać stan chorego, łagodząc ból lub stan zapalny. Zanim zacznie się stosować preparaty wspomagające do leczenia jakiejkolwiek choroby, należy zasięgnąć porady lekarza.