Witamina B6 i B12

1Q1uZISjEa6zYn2Zx04ME9c1it700B.jpg
Dodano: 08:30 27 listopada 2008
Aktualizowano: 14:47 17 stycznia 2012
Źródło: Przegląd Reader's Digest, Uzdrawiająca moc witamin, minerałów i ziół. Warszawa 2000

Witamina B6 jest zaangażowana w więcej procesów życiowych organizmu ludzkiego niż jakakolwiek inna. Z badań wynika jednak, że co piąta kobieta i co piąta osoba w podeszłym wieku nie otrzymuje z pożywieniem wystarczających ilości tej ważnej substancji.

Co to jest witamina B6?

Witamina B6 pełni w organizmie ponad 100 różnych funkcji. Przede wszystkim jest koenzymem, czyli substancją, która wspólnie z enzymami przyspiesza procesy odbywające się w komórce.

W preparatach witamina B6 występuje w postaci chlorowodorku lub fosforanu pirydoksyny. Obie postaci zaspokajają większość potrzeb organizmu, jednak niektórzy lekarze polecają fosforan, ponieważ jest lepiej wchłaniany.

Właściwości witaminy B6:

• Pomaga zapobiegać chorobie wieńcowej i udarom mózgu.
• Łagodzi objawy depresji.
• Poprawia sen.
• Leczy zespół cieśni nadgarstka.
• Może łagodzić objawy zespołu napięcia przed miesiączkowego.
• Przynosi ulgę podczas napadów astmy.

Witamina B6 dostępna jako:

• Kapsułki
• Płyn
• Tabletki

Uwaga:

Zażywanie dużych dawek witaminy B6 przez długi czas może doprowadzić do uszkodzenia nerwów.

Działanie witaminy B6:

Wśród licznych funkcji witaminy B6 można wymienić jej udział w powstawaniu krwinek czerwonych, w syntetyzowaniu białek przez komórki, w wytwarzaniu przekaźników mózgowych (np. serotoniny) oraz w uwalnianiu zmagazynowanej energii. Istnieją również dowody, że pełni ważną rolę w profilaktyce i leczeniu wielu chorób.

DZIAŁANIE ZAPOBIEGAWCZE:

Przyjmowanie odpowiedniej ilości witaminy B6 z pożywieniem lub w preparatach witaminowych pomaga zapobiegać chorobie wieńcowej. Pirydoksyna wraz z kwasem foliowym i witaminą B12 bierze udział w przetwarzaniu przez organizm homocysteiny. Duże stężenie tego aminokwasu we krwi zwiększa ryzyko choroby wieńcowej i innych zaburzeń naczyniowych.

DODATKOWE KORZYŚCI:

Niektóre kobiety cierpiące na zespół napięcia przedmiesiączkowego twierdzą, że witamina B6 łagodzi jego objawy. Prawdopodobnie pomaga usuwać z organizmu nadmiar estrogenów. Udział witaminy B6 w syntezie neuroprzekaźników sprawia, że zmniejsza ona ryzyko wystąpienia napadów padaczkowych, a także poprawia nastrój osób cierpiących na depresję. U niemal 25% chorych na depresję stwierdza się niedobór witaminy B6.

Witamina B6 utrzymuje też w dobrym stanie komórki nerwowe. Dlatego powinny ją stosować osoby chore na cukrzycę, które są narażone na ryzyko uszkodzenia nerwów. Łagodzi ona również objawy zespołu cieśni nadgarstka, przebiegającego z zapaleniem nerwu. Witamina B6 zmniejsza siłę i częstotliwość napadów astmy. Jest szczególnie zalecana chorym zażywającym teofilinę – lek rozszerzający oskrzela.

Zapotrzebowanie organizmu na witaminę B6:

Zalecana dawka witaminy B6 wynosi 1,2 mg dziennie dla kobiet i 1,4 mg dla mężczyzn. Dawki lecznicze są większe.

NIEDOBÓR:

Z badań wynika, że co piąta kobieta przyjmuje zbyt małe ilości witaminy B6. Szczególnie małe jej stężenie stwierdza się u kobiet biorących doustne środki antykoncepcyjne. Niewielki niedobór może spowodować wzrost stężenia homocysteiny we krwi, co zwiększa ryzyko choroby wieńcowej i innych zaburzeń naczyniowych. Przypadki ciężkiej awitaminozy, której objawami są zaburzenia skórne: zapalenie skóry, pęknięcia kącików ust i trądzik, notuje się niezwykle rzadko. Neurologicznymi objawami niedoboru są: bezsenność, depresja, a w krańcowych przypadkach padaczka i nieprawidłowy elektroencefalogram.

NADMIAR:

Duże dawki witaminy B6 (ponad 2 g dziennie), przyjmowane przez dłuższy czas, mogą uszkadzać nerwy. Bardzo rzadko podobne konsekwencje może mieć długotrwale zażywanie mniejszych dawek (ponad 200 mg dziennie). Na szczęście uszkodzenie nerwów jest całkowicie odwracalne i po przerwaniu zażywania witaminy ustępuje, jeśli zażywamy ją, żeby uśmierzyć ból na tle nerwowym, a wywołuje ona drętwienia i mrowienia, należy odstawić lek i skontaktować się z lekarzem. Bezpieczne nawet w długotrwałej kuracji są dawki nie przekraczające 100 mg dziennie.

Stosowanie:

DAWKOWANIE:

Kontrolowanie stężenia homocysteiny: wystarczy zaledwie 3 mg dziennie witaminy B6, ale często zaleca się 50 mg. Lecznicze dawki są większe. Zespól napięcia przedmiesiączkowego: zażywać 100 mg witaminy B6 dziennie. Zespół cieśni nadgarstka-, przyjąć na próbę 50 mg witaminy B6 3 razy dziennie. Astma: zażywać 50 mg witaminy B6 2 razy dziennie.

SPOSÓB UŻYCIA:

Witamina B6 jest najlepiej wchłaniana w dawce nie przekraczającej 100 mg. Większe dawki należy dzielić na mniejsze porcje, żeby zmniejszyć ryzyko uszkodzenia nerwów.

Inne źródła witaminy B6:

Bogatymi źródłami witaminy B6 są ryby, drób, mięso, ziemniaki, awokado oraz banany.

Czy wiesz, że…

Badania z udziałem mężczyzn, którzy niedawno stracili bliską osobę wykazały, że niedobór witaminy B6 pogłębia stresy, lęki i depresję. Mężczyźni, u których stwierdzono małe stężenie tej witaminy, byli bardziej przygnębieni niż ci, u których było ono prawidłowe. Autorzy proponują, by leczenie depresji rozpoczynać nie od podawania leków przeciwdepresyjnych, lecz właśnie witaminy B6. Witamina B6 chroni przed chorobą wieńcową nie tylko dlatego, że zmniejsza stężenie homocysteiny. W badaniach, z udziałem 1550 pacjentów z 19 klinik europejskich stwierdzono, że osoby z grupy obejmującej 20% badanych o najmniejszym stężeniu witaminy B6 były narażone na 2-krotnie większe ryzyko choroby wieńcowej niż pozostałe, niezależnie od stężenia homocysteiny.

Witamina B6 może łagodzić poranne nudności u kobiet w ciąży. Wydaje się ona nieszkodliwa w zazwyczaj zalecanych dawkach (25 mg dziennie), ale nie zbadano ewentualnego wpływu większych dawek na rozwój płodu. Kobiety cierpiące na poranne nudności powinny zasięgnąć w tej sprawie opinii lekarza. Banany są dobrym źródłem witaminy B6, ale 50-miligramowa tabletka dostarcza jej tyle, co 74 banany.

Witamina B12

Nasze pożywienie zawiera dużo witaminy B12. Osoby po pięćdziesiątce powinny ją zażywać, ponieważ mają kłopoty z jej przyswajaniem. Nawet niewielki niedobór tej witaminy zwiększa ryzyko choroby wieńcowej, depresji, a prawdopodobnie również choroby Alzheimera.

Co to jest witamina B12?

Kobalamina to ostatnia odkryta witamina. Pod koniec lat czterdziestych zidentyfikowano i nazwano witaminą B12 substancję znajdującą się w wątrobie cielęcej, leczącą niedokrwistość złośliwą (megaloblastyczną). Jest to jedyna witamina z grupy B, która jest w dużych ilościach magazynowana w organizmie, głównie w wątrobie. Wchłanianie witaminy B12 jest bardzo złożone. Przy odpowiednim stężeniu kwasu żołądkowego enzymy trawienne oddzielają witaminę od białek dostarczanych z pożywieniem. Następnie jest ona wiązana z gastromukoproteiną (białkiem wytwarzanym przez komórki ściany żołądka), transportowana do jelita cienkiego i tu wchłaniana. Małe stężenie kwasu w żołądku lub niedostateczna ilość gastromuko-proteiny (oba te zaburzenia pogłębiają się z wiekiem} prowadzą do niedoboru witaminy B12. Ponieważ jednak organizm ma spore jej zapasy, może upłynąć wiele lat, zanim ten niedobór się ujawni.

Właściwości witaminy B12:

• Niedobór powoduje niedokrwistość megaloblastyczną.
• Wspomaga leczenie depresji.
• Łagodzi nerwobóle oraz drętwienia.
• Zmniejsza ryzyko choroby wieńcowej.
• Łagodzi objawy stwardnienia rozsianego.

Witamina B12 dostępna jako:

• Kapsułki
• Tabletki
• Wstrzyknięcie domięśniowe

Uwaga:

Witamina B12 powinna być zażywana razem z kwasem foliowym, ponieważ duże dawki jednego z tych środków mogą maskować niedobór drugiego. Niedokrwistość złośliwa powinna być rozpoznana przez lekarza. Może się okazać konieczne systematyczne wykonywanie analiz krwi.

Działanie witaminy B12:

Witamina B12 jest niezbędna do podziału komórek i potrzebna do wytwarzania krwinek czerwonych. Utrzymuje też ochronną osłonkę mielinową wokół nerwów, bierze udział w przekształcaniu pożywienia w energię i odgrywa główną rolę w syntezie materiału genetycznego komórek- DNA i RNA.

DZIAŁANIE ZAPOBIEGAWCZE:

Podwyższenie stężenia aminokwasu homo-cysteiny we krwi zwiększa, jak się sądzi, ryzyko choroby wieńcowej. Witamina B12, wraz z kwasem foliowym, bierze udział w rozkładzie homocysteiny. Działa też korzystnie na nerwy, dzięki czemu zapobiega wielu zaburzeniom neurologicznym oraz drętwieniu i mrowieniu, nękającym często osoby chore na cukrzycę. Wspomaga także leczenie depresji.

DODATKOWE KORZYŚCI:

Wyniki badań wskazują, że u osób cierpiących na chorobę Alzheimera stężenie witaminy B12 jest małe. Nie wiadomo, czy niedobór ten jest jednym z czynników wywołujących chorobę, czy też jej skutkiem. Wiadomo natomiast, że witamina B12 korzystnie wpływa na układ odpornościowy. Niektóre badania wskazują, że wydłuża okres upływający między zakażeniem HIV i rozwojem AIDS, inne, że przyjmowanie odpowiednich ilości witaminy B12 wzmacnia reakcje odpornościowe u osób starszych, lako składnik osłonki mielinowej nerwów jest cennym lekiem w leczeniu stwardnienia rozsianego – choroby polegającej na zaniku tej osłonki.

Zapotrzebowanie organizmu na witaminę B12:

Dobowe zapotrzebowanie na witaminę B12 wynosi dla dorosłych 1,5 ug. Uzupełnianie pożywienia tą witaminą jest ważne u osób starszych i wegan (osób nie jedzących mięsa ani nabiału).

NIEDOBÓR:

Objawami niedoboru witaminy B12 są zmęczenie, depresja, drętwienie i mrowienie stóp i dłoni wynikające z uszkodzenia nerwów, osłabienie mięśni, dezorientacja i utrata pamięci. W ciężkich przypadkach może wystąpić demencja oraz anemia złośliwa. Zaburzenia te są uleczalne, jeśli zostaną wcześnie rozpoznane. Stężenie witaminy B12 we krwi zmniejsza się z wiekiem. Na ryzyko awitaminozy narażone są też osoby cierpiące na chorobę wrzodową oraz chorobę Leśniowskiego-Crohna (choroba jelit), a także pacjenci zażywający leki przeciwpadaczkowe, przeciw przewlekłej niestrawności oraz przeciw dnie moczanowej. Nadużywanie alkoholu też utrudnia wchłanianie witaminy B12.

NADMIAR:

Nadmiar witaminy B12 jest wydalany z moczem. Nie są znane niepożądane działania tej witaminy.

Stosowanie:

DAWKOWANIE: W zapobieganiu chorobie wieńcowej, a także leczeniu niedokrwistości złośliwej, drętwienia i mrowienia, dzwonienia w uszach i stwardnienia rozsianego stosuje się na ogół dawki od 100 do 1000 ug witaminy B12 dziennie. W przypadkach jej niedoboru mogą być potrzebne większe dawki. Jeśli organizm wytwarza niedostateczne ilości gastromukoproteiny, witaminę B12 podaje się w zastrzykach lub donosowo w aerozolu.

SPOSÓB UŻYCIA:

Witaminę B12 zażywa się raz dziennie, najlepiej rano, wraz z kwasem foliowym. Większość multiwitamin zawiera co najmniej zalecane dawki dobowe tych 2 witamin. Preparaty witamin grupy B zawierają ich więcej. Większe dawki lecznicze zawarte są w preparatach samej witaminy B12 lub w połączeniu z kwasem foliowym. Stosowanie w postaci tabletek podjęzykowych poprawia wchłanianie leku.

Inne źródła witaminy B12:

Najbogatszym źródłem witaminy B12 są artykuły pochodzenia zwierzęcego: podroby, jajka, mięso i ser oraz ostrygi, ryby i drożdże piwowarskie. Często wzbogaca się nią płatki śniadaniowe.

Czy wiesz, że…

Badania grupy złożonej z 310 mężczyzn z dodatnim odczynem HIV wykazały, że odpowiedni poziom witaminy B12 w ustroju może opóźnić rozwój AIDS. U pacjentów z niedoborem tej witaminy choroba ujawniała się średnio po 4 latach, natomiast w grupie o większym jej stężeniu – po 8. Niewielki niedobór witaminy B12 w starszym wieku upośledza nabywanie odporności po szczepieniach. W badaniu obejmującym 30 pacjentów okazało się, że ci, którzy nie mieli odpowiednich zapasów tej witaminy w organizmie, wytwarzali po szczepieniu mniej przeciwciał niż osoby o prawidłowym jej stężeniu. Nie dość silna reakcja odpornościowa ogranicza zdolność organizmu do zwalczania chorób.

Niedobór witaminy B12 może występować aż u 20% osób w podeszłym wieku, chociaż na ogół przebiega on bezobjawowo. Z wiekiem rozwija się niekiedy dolegliwość zwana zanikowym nieżytem żołądka, kiedy wytwarzane są zbyt małe ilości kwasu żołądkowego. W nie dość kwaśnym środowisku żołądka witamina nie zostaje oddzielona od białek pokarmowych. Organizm jest natomiast w stanie wchłaniać nie związaną z białkami witaminę B12 pochodzącą z preparatów witaminowych bądź wzbogaconych płatków śniadaniowych. Sery żółte zawierają dużo witaminy B12.

Podziel się ze znajomymi

Loading