Odwodnienie organizmu

SFJ19NCN9ZR950jPFybdegOxU19u08.jpg
Dodano: 08:30 15 września 2008
Aktualizowano: 12:42 27 czerwca 2012
Źródło: Rodzinna Encyklopedia Zdrowia Tom I

Odwodnienie polega na zmniejszeniu zawartości wody w organizmie, któremu towarzyszy utrata składników mineralnych. Woda stanowi 50-70% masy ciała dorosłego człowieka, zależnie od jego budowy i innych cech.

Przyczyny odwodnienia:

Odwodnienie jest następstwem niedostatecznego picia wody lub nadmiernej jej utraty. W pierwszym przypadku zdarza się to w sytuacjach ekstremalnych, kiedy człowiek nie ma wody, aby ugasić pragnienie lub nie może sam się napić ( w chorobach neurologicznych, w osłabieniu starczym, u niemowląt). Utrata pragnienia może powodować niedostateczne picie. Nadmierna utrata wody z ustroju może następować z moczem, np. przy nadużywaniu środków moczopędnych, przez skórę w wyniku pocenia się, ponadto – także ze stolcami przy ciężkiej biegunce, z wymiotami, a także przez płuca w czasie oddychania. Do odwodnienia dochodzi, gdy picie wody nie pokrywa jej utraty przez ustrój.

Poza tym możliwe jest wystąpienie odwodnienia w pewnych chorobach, takich jak przewlekła niewydolność nerek i choroby jelit, z oddawaniem częstych i obfitych stolców, czy ostry nieżyt żołądkowo-jelitowy. Zdrowa osoba może odwodnić się przebywając w bardzo ciepłym otoczeniu, jeżeli nie pije wystarczająco dużo wody lub wykonuje ciężką pracę przez dłuższy czas, tracąc wodę z potem. Również gorączka prowadzić może do odwodnienia.

Objawy odwodnienia:

Pierwszym objawem jest pragnienie. Ustrój rozpoznaje utratę wody i szybko uruchamia odruch pragnienia. Jeżeli odwodnieniu towarzyszy zmęczenie, to mogą pojawić się kurcze mięśni. Wargi i błona śluzowa jamy ustnej wysychają, skóra staje się sucha i gorąca.

Jeżeli odwodnienie nie jest znaczne, a utrata wody nie przekracza 2 l, inne objawy nie występują. W sytuacji, kiedy utrata wody jest większa, mogą pojawić się zaburzenia lub utrata świadomości i gorączka, szczególnie u dzieci i osób w podeszłym wieku. W bardzo ciężkim odwodnieniu, przekraczającym 4 l, występuje śpiączka i pewne charakterystyczne objawy, takie jak utrata elastyczności skóry (fałd utworzony ze skóry grzbietu ręki nie znika).

Podstawowe środki zapobiegające odwodnieniu:

Małe dzieci są szczególnie narażone na odwodnienie. Jeżeli u niemowlęcia pojawia się senność, skóra marszczy się, a ciemiączko (miejsca między kościami czaszki u niemowlęcia) zapadają się, to trzeba podjąć środki zapobiegawcze.
W niektórych wyżej wymienionych sytuacjach (biegunka, wymioty, gorączka) należy zwracać uwagę szczególnie na uzupełnienie strat płynów. Jeżeli chory nie może pić (np. gdy natychmiast wymiotuje), to płyny podaje się inną drogą, zwykle dożylnie. Jeżeli podejmuje się znaczne wysiłki fizyczne w otoczeniu bardzo ciepłym, to ważne jest zapewnienie dostępności wody pitnej. Nie należy wychodzić do dłużej trwającej pracy w polu bez wody. W czasie uprawiania sportów trzeba dbać o odpowiednie nawodnienie, jeżeli sportowe zajęcia są długotrwałe lub odbywają się w czasie upału. W tym czasie należy regularnie pić, gdyż wodę traci się z potem.

CO NALEŻY WIEDZIEĆ!!!

Jak postępować w razie odwodnienia?

Jeżeli odwodnienie jest bardzo znaczne, co może się zdarzyć u niemowląt i osób w podeszłym wieku, a także niekiedy w ostrym nieżycie żołądkowo-jelitowym, to leczenie należy prowadzić w szpitalu, gdzie najczęściej nawadnia się chorego dożylnie. W odwodnieniu mniejszego stopnia u dorosłych może wystarczyć podawanie doustne płynów, do których dodawać należy składniki mineralne (sole). Obecnie produkowane preparaty do stosowania dożylnego lub nawet doustnego, stanowiące roztwory elektrolitów, doskonale nadają się do nawadniania, gdyż zawierają w odpowiednich stężeniach sole.

Co to jest tzw. sztuczna surowica?

Jest to roztwór wodny zawierający różne ilości składników mineralnych, stosowany w celu nawodnienia odwodnionych osób. Podaje się go zwykle drogą dożylną.

Czy kurcze mięśni mają związek z odwodnieniem?

Jeżeli wykonuje się ciężką pracę, a ustrój nie jest dostatecznie nawodniony, to mogą występować kurcze mięśni powodowane przez utratę składników mineralnych wraz z pokarmem. Dlatego w celu ich uniknięcia należy dbać o dostateczne nawodnienie ustroju.

Dlaczego do odwodnienia dochodzi łatwo u małych dzieci?

Ponieważ powierzchnia ich ciała jest stosunkowo duża w porównaniu z masą. Stąd łatwiej tracą wodę przez skórę. Poza tym, podobnie jak osoby w podeszłym wieku, małe dzieci skłonne są do zaburzeń świadomości przy odwodnieniu nawet lekkiego stopnia w wyniku zmniejszenia pragnienia.

Jaką ilość wody dziennie powinna przyjmować dorosła osoba w normalnych warunkach?

Około 2 l dla pokrycia strat wody z moczem, stolcami i potem. Z tych 2 l około 700ml znajduje się w potrawach, tak więc należy wypijać dziennie około 1200ml.

Jak dużo wody straci się zanim wystąpi pragnienie?

Zmniejszenie się objętości wody w ustroju o 1-2% wystarcza do pojawienia się uczucia pragnienia.

Czy pocenie się wyszczupla sylwetkę?

Nie, ten pogląd jest błędny. Woda tracona przez ustrój natychmiast jest uzupełniana. Pocenie się zaś jest zwykle wynikiem dużego wysiłku fizycznego i to właśnie on może pomóc w uzyskaniu szczuplejszej sylwetki.

Jak postąpić przy braku wody do picia?

Wiele pokarmów zawiera wodę, np. owoce soczyste. Spożywanie ich doskonale może wyrównywać stratę wody z ustroju, pamiętać jednak należy, że w znacznym odwodnieniu woda szybciej wchłania się z przewodu pokarmowego.

JAK POSTĘPOWAĆ?

- utrzymać stałe odpowiednie nawodnienie ustroju w zależności od okoliczności,
- obserwować pojawienie się objawów odwodnienia u małych dzieci, a w razie ich wystąpienia, natychmiast zwrócić się do lekarza,
- pić z przerwami w czasie upałów i podczas uprawiania sportów lub dłuższej ciężkiej pracy,
- pamiętać o wypijaniu około 1300 ml płynów dziennie,
- podawać dużo wody małym dzieciom i dorosłym podczas gorączki.

CZEGO UNIKAĆ?

- dłuższego przebywania w gorącym środowisku bez picia wody lub innych płynów,
- bardzo intensywnych sportów i wysiłków fizycznych wykonywanych bez uprzedniego nawodnieniu ustroju,
- wykonywania wysiłków fizycznych (marsze, jazda na rowerze, biegi) bez picia wody, zwłaszcza wody mineralnej zawierającej elektrolity.

Loading