Kawa – napój bogów czy używka?

UCTtw19q98Z8O97Gi170YfnqU5DKgX.jpg


Administrator

Dodano: 08:18 29 marca 2011
Aktualizowano: 14:21 15 kwietnia 2011
Źródło: Autor: Sylwia Oczoś-Zajdel

Ojczyzną kawy jest Etiopia skąd trafiła już 800 lat p.n.e. wraz z łupem po uciekających z bitwy pod Wiedniem Turkach, do Europy. W Etiopii, kawę przyrządzano jako odwar ziaren kawy z dodatkiem soli i masła.

Obecnie na całym świecie kawa ma wiele odmian zarówno ze względu na sposób parzenia jak i ze względu na jej rodzaj.

Wyróżniamy odmiany:
- arabską – Arabica, która hodowana jest w bardzo gorącym i wilgotnym klimacie, na dużych wysokościach od 1200 do 2000 metrów nad poziomem morza, dzięki czemu prawdopodobnie ma korzystne walory smakowe i co za tym idzie wielu zwolenników. Uważana jest przez znawców za najdoskonalszą z odmian,
- robusta – to kawa rośnie dobrze w niższych i chłodniejszych strefach klimatycznych. Zawiera więcej kofeiny, ale ma gorszy smak i aromat.

Te dwie odmiany zawierają w sobie wiele gatunków, które rosną w różnych częściach świata. Np. Arabica Brazylijska Minas ma smak łagodny, czekoladowy bez goryczy, kawa Arabica Columbia Supremo ma kwaskowaty z nutą orzechowego smak a napar jej jest dość mocny.

Kawa rośnie powszechnie również na plantacjach w Indonezji, w Afryce Zachodniej tj. w krajach: Liberia, Gwinea, Nigeria, Kongo, Angola; w Jemenie dokąd dotarła bezpośrednio z Etiopii; w Cejlonie, na Jawie i w Gujanie Francuskiej.

Nazwa kawy pochodzi prawdopodobnie od nazwy południowo-etiopskiej prowincji – Kaffy, gdzie i dziś możemy spotkać naturalne zarośla kawy arabskiej. Natomiast jemeńskie odmiany są chyba jedne z najlepszych jakościowo, należy do nich znana i lubiana kawa mocca.

W europie kawę po raz pierwszy sklasyfikował i opisał wenecki botanik i lekarz Prosper d’Alpino jako wspaniały napój i medykament.

Kawa (Coffea L.) należy do rodziny marzannowatych (Rubiaceae Juss.) i obejmuje około sześćdziesięciu gatunków. Jest niedużym wiecznie zielonym drzewem lub większym krzewem spotykanym w uprawach. Dojrzewanie owoców na minimum trzyletnich krzewach, trwa od 8 do 12 miesięcy. Owoc to pestkowiec, wielkości wiśni, który może mieć różną barwę od czerwonej, czarnej, czarno – niebieskiej do żółtej. Owocnia jest soczysta i jadalna, w środku zawiera dwie pestki tj. właściwe ziarna kawy. Miąższ owocni jest słodki, przypominający owoce róży dzikiej i jest używany przez tubylców do wyrobu napojów alkoholowych.

Ziarna kawy maja natomiast zastosowanie w przemyśle spożywczym i bardzo szerokie w…farmaceutycznym.

Jako trunek kawa wg koneserów najlepiej smakuje, jeśli jest świeżo zmielona. Jej nadmiar po zmieleniu, powinniśmy chronić przed światłem i wilgocią. Najwspanialsza jest ciepła więc podawana w naczyniach ceramicznych o grubych ściankach zapobiegających jej przechłodzeniu. Espresso pije się w małych, cylindrycznych filiżankach, cappucino w większych o wybrzuszonych ściankach. Tzw. nasza kawa po turecku jest podobno profanacją kawy. Wg prawdziwej receptury kawy po turecku parzy się ją w małym czajniczku, (po uprzednim zmieleniu), zmieszaną z cukrem. Taką zalewa się wodą, doprowadzając do wysokiej temperatury kilkakrotnie, nie dopuszczając jednak do wrzenia. Po zaparzeniu, wytrącamy osad za pomocą kilku kropel zimnej wody. Można pić ją z kardamonem lub cynamonem.

Rozróżniamy trzy rodzaje kawy, ze względu na rodzaj palenia jej ziaren: jasny (amerykański), średni (wiedeński) i ciemny (włoski lub francuski). Oprócz ziaren zmielonych bądź całych możemy kupić kawę w postaci rozpuszczalnej lub liofilizowanej. Kawa rozpuszczalna otrzymywana jest poprzez przepuszczanie strumienia gorącej wody pod wysokim ciśnieniem przez warstwę rozkruszonych drobno ziaren, kawy, a następnie otrzymany wywar jest suszony do granulek. W wyniku procesów technologicznych kawa ta zawiera śladowe ilości niklu, który w nadmiarze wywołuje suchość błon śluzowych, alergię a nawet zmiany w szpiku kostnym. Kawa liofilizowana – destylat mrożony i suszony w próżni wskutek czego granulat uzyskuje dużą lekkość.

Kawa jako powszechny, wypijany regularnie przez miliardy ludzi na całym świecie napój, ma działanie korzystne ale też i uboczne.

Badania najnowsze obaliły jednak wiele mitów związanych z działaniem kawy na nasz ustrój i stwierdzono, że kawa:
- nie uzależnia, i choć osoby wypijające dziennie wiele filiżanek kawy mogą odczuwać znużenie i bóle głowy, nie jest to jednak wywołane uzależnieniem, jej częste picie natomiast jest uwarunkowane przyzwyczajeniem
- nie stwarza ryzyka zaburzeń rytmu serca ani nie zwiększa stężenia cholesterolu we krwi,
- nie sprzyja osteoporozie,
- nie ma negatywnego wpływu na rozwój płodu, o ile ciężarna nie przekroczy dawki dwóch filiżanek na dzień,
- nie zawiera szkodliwych substancji,
- nie zwiększa zagrożenia nowotworami, wręcz jej spożycie stymuluje komórki skóry, z uszkodzonym DNA w wyniku działania promieniowania UV (czyli komórki zmutowane), do apoptozy. Apoptoza czyli samozniszczenie uniemożliwia dalsze namnażanie się komórek nowotworowych,
- wg przeprowadzonych ostatnio badań na myszach przez uczonych jednego z amerykańskich uniwersytetów, kawa ma działanie hamujące rozwój choroby Alzheimera.
- kawa ponadto ma dowiedzione działanie mobilizujące przemianę materii i zmniejsza uczucie głodu,
- poprawia koncentrację, pomaga zwalczyć uczucie senności,
- stymuluje dotlenianie organizmu,
- polepsza perystaltykę jelit,
- wpływa korzystnie na krążenie i trawienie,
- zmniejsza zagrożenie chorobami metabolicznymi jak cukrzyca,
- zapobiega powstawaniu kamicy żółciowej,
- zapobiega chorobie Parkinsona,
- hamuje rozwój raka jelita i wątroby,
- jako mieszanina silnych przeciwutleniaczy, ułatwia pozbywanie się zakwasów.

Niekorzystne działanie kawy przejawia się tylko w przypadku dzieci, osób nadwrażliwych na kofeinę lub pijących ją nadmiernych ilościach tj. powyżej czterech filiżanek dziennie, wywołując u nich zaburzenia snu, podenerwowanie i zwiększenie ryzyka zawału serca. Działa moczopędnie i wypłukuje wapń z organizmu. Śladem picia kawy jest też żółty nalot na zębach. Nie powinny jej pić osoby z nadciśnieniem tętniczym i z nieżytem żołądka lub jelit oraz osoby pobudliwe nerwowo.

Ziarna kawy zawierają od 0,3 do 2,5 kofeiny (średnio 1,3 %), ponadto około 11% wody, 11% tłuszczu i 13% białek oraz garbniki i dekstryny.

Napoje dostępne w obrocie handlowym, ze względu na zawartość kofeiny klasyfikujemy:
Kawa rozpuszczalna – około 75 mg w 190 militrach
Kawa parzona – około 85 mg w 190 militrach
Herbata – 50 mg w 190 militrach
Cola – 53 mg w 250 militrach

W przemyśle farmaceutycznym kawa a właściwie wyekstrahowana z niej kofeina ma zastosowanie jako środek leczniczy.

Kofeina jako związek należy do grupy alkaloidów purynowych (do których należą podobne pod względem budowy: ksantyna, teobromina, teofilina) a jej nazwa systematyczna to 1,3,7 trimetyloksantyna.

Kofeina powoduje przyspieszenie akcji serca i zwiększa siłę jego skurczu (działanie chrono- i inotropowe dodatnie). Rozszerza naczynia wieńcowe serca i ma działanie moczopędne. Wpływa na uwrażliwienie zwojów autonomicznych (zatokowego i przedsionkowo – komorowego) oraz pobudza III-rzędowe ośrodki bodźcotwórcze w komorach.

W lecznictwie stosowana jest jako sól kwasu benzoesowego lub salicylowego. Ma zastosowanie m.in. przy przytłumieniu ośrodkowego układu nerwowego (dla zwiększenia psychicznej i fizycznej wydolności), przy zatruciach narkotykami, barbituranami i niewydolności układu sercowo-naczyniowego i skurczach naczyń krwionośnych w mózgu. Wchodzi w skład wielu preparatów leczniczych m.in. przeciwmigrenowych.

Więcej na temat

Podziel się ze znajomymi