Jak stosować preparaty wspomagające?

Dodano: 08:29 23 grudnia 2008
Aktualizowano: 10:47 9 grudnia 2011
Źródło: Przegląd Reader's Digest, Uzdrawiająca moc witamin, minerałów i ziół. Warszawa 2000

Jak stosować preparaty wspomagające? Autorka artykułu stara się podać kilka rad dotyczących odpowiedniego stosowania preparatów wspomagających.

Producenci powinni umieszczać na opakowaniach swoich preparatów informacje o właściwym sposobie ich użycia, można jednak znaleźć produkty pozbawione takich wskazówek. Artykuł przedstawia wyczerpujące informacje o właściwościach, zastosowaniach, skutkach ubocznych i postaciach poszczególnych preparatów i o dawkach uważanych za bezpieczne i skuteczne.

Wzajemne oddziaływanie

Niektóre substancje mogą wpływać na przyswajanie lub wykorzystanie innych substancji przez organizm. Oto przykład. Rozpuszczalne w tłuszczach witaminy (A, D, E i K) należy przyjmować podczas posiłków, ponieważ tłuszcz zawarty w pożywieniu ułatwia ich wchłanianie.

Żelazo przyjmowane podczas posiłków jest najlepiej przyswajane, gdy jemy niewielkie ilości mięsa i pokarmy, które zawierają dużo witaminy C. Wapń jest również lepiej wchłaniany, jeśli przyjmujemy go podczas posiłków; najkorzystniej wpływa na budowę tkanki kostnej, jeśli jest przyjmowany jednocześnie z magnezem.

Inne substancje również mogą współdziałać. Witamina C regeneruje witaminę E, która wzięła udział w neutralizacji wolnych rodników, więc te przeciw utleniacze są najskuteczniejsze, jeśli przyjmuje się je jednocześnie.

Właściwe dawki

Preparaty wspomagające stosowane we właściwych dawkach są na ogól bezpieczne. Ale „więcej”, nie zawsze znaczy lepiej- selen stosujemy w leczeniu wielu chorób, np. zaćmy, a także jako substancję, która zapobiega nowotworom. Okazuje się jednak, że już po nieznacznym przekroczeniu zalecanych dawek zaczyna być szkodliwy, może powodować wypadanie włosów oraz inne zaburzenia. Nie należy na własną rękę zwiększać dawek preparatów wspomagających. Jeśli stan chorego pogorszy się podczas stosowania preparatów wspomagających lub organizm zareaguje w nieoczekiwany sposób, należy niezwłocznie porozumieć się z lekarzem.

WITAMINY 1 MINERAŁY

Większość witamin można w miarę bezkarnie dostarczać organizmowi w dawkach przekraczających zalecane dzienne spożycie, ale niektóre witaminy rozpuszczalne w tłuszczach, które są w większym stopniu magazynowane w organizmie niż z niego wydalane, w dużych dawkach mogą być szkodliwe. Szczególnie niebezpieczne jest przedawkowanie witamin A i D. Nawet witamina C może wywołać niekorzystne skutki uboczne, jeśli jest podawana w nadmiarze, przez długi czas. Mijają one, gdy zmniejszymy dawkę.

Niektóre pierwiastki przyjmowane przez dłuższy czas w dużych dawkach mogą zmniejszać przyswajanie innych pierwiastków, np. cynk może utrudniać przyswajanie miedzi. Duże dawki pewnych minerałów mogą też zwiększać ryzyko wystąpienia niektórych chorób – kilkakrotnie wykazano związek stosowania zbyt dużych dawek żelaza z chorobami serca u mężczyzn.

Nawet ci naukowcy, którzy uważają, że zalecane dzienne spożycie wielu witamin jest zbyt małe, zgadzają się, że w przypadku substancji mineralnych przyjęte dawki są właściwe.

ZIOŁA

Badania toksykologiczne wykazują, że podczas stosowania preparatów ziołowych rzadko występują poważne skutki uboczne lub niekorzystne reakcje organizmu. Pewne popularne dawniej zioła, np. naparstnica, są dziś uznawane za rośliny trujące.
Niektóre osoby mogą być uczulone na któreś zioło, co objawia się np. wysypką lub trudnościami w oddychaniu. Poza tym, ponieważ nie istnieje jednolity system kontroli preparatów ziołowych, ich skład chemiczny może się znacznie różnić. Różnice mogą dotyczyć nawet różnych partii towaru pochodzących od tego samego producenta. Mogą one też być zanieczyszczone szkodliwymi substancjami lub takimi, które mogą wpływać na lecznicze właściwości preparatu albo wywoływać skutki uboczne.
Kiedy stosuje się produkty zawierające mianowane wyciągi, można mieć większą pewność, że organizm otrzymuje właściwą dawkę danej substancji. Gdy kupuje się preparat ziołowy, jego jakość zawsze zależy od uczciwości producenta.

KTO POWINIEN WYSTRZEGAĆ SIĘ ZIÓŁ

Stosowanie pewnych ziół może być niebezpieczne dla osób, które cierpią na określone choroby lub przyjmują niektóre leki. Czosnek może nasilać działanie leków przeciwzakrzepowych, zaś lukrecja, która korzystnie wpływa na układ trawienny i obronny – zwiększa ciśnienie krwi. Jednak oprócz kilku wymienionych przeciwwskazań, zioła tu opisane mogą być bezpiecznie stosowane przez dłuższy czas i nie powodują skutków ubocznych.

Problemy z kontrolą jakości

Jak można się dowiedzieć, co zawiera dany preparat? Producenci powinni umieszczać na opakowaniach informacje o wszystkich składnikach, ale nie wiadomo, w jakim stopniu produkt odpowiada opisowi na etykiecie.

Renomowane firmy muszą dbać o reputację, starają się więc, by skład produkowanych przez nie preparatów wspomagających był zgodny z informacją umieszczoną na opakowaniu. Gorzej bywa z preparatami ziołowymi.

W USA stwierdzono, że zawartość substancji czynnych w preparatach z dziurawca różniła się, zależnie od producenta. W brytyjskim czasopiśmie medycznym The Lancet opublikowano wyniki badań produktów sprzedawanych jako preparaty z żeń-szenia. Okazało się, że zawierały różne ilości ginsenozydów, a niektóre nie zawierały ich wcale; te ostatnie preparaty, wbrew nazwie, wcale nie były wytwarzane z żeń-szenia.

Reklama a rzeczywistość?

Twórcy napisów reklamowych na etykietach informują, że witaminy otrzymane z „naturalnych” źródeł, np. witamina E z soi, są lepsze niż „syntetyczne”, czyli otrzymane w laboratorium.

■ Często produkty opisywane są jako „naturalne”, ale większość substancji, niezależnie od tego, z jakiego źródła pochodzą, podlega jakiejś obróbce w procesie produkcji.

Określenie „naturalne” na opakowaniu ma podkreślać fakt, że składniki preparatu otrzymano z produktów spożywczych lub innych naturalnych źródeł. Po wyizolowaniu mogły one jednak zostać w znacznym stopniu zmodyfikowane, więc informacja taka nie ma wielkiego znaczenia.

■ Nawet syntetyczne witaminy, do których produkcji wykorzystano naturalne substraty, mogą być opisywane jako „naturalne”. Natomiast „naturalne wyciągi” to wyciągi produktów spożywczych, zagęszczone w celu osiągnięcia lepszej wartości odżywczej.

Niektórzy producenci opisują wytwarzane przez siebie syntetyczne substancje jako „identyczne z naturalnymi”, ponieważ niezależnie od sposobu otrzymywania struktura chemiczna witaminy czy innego związku jest zawsze taka sama i ludzki organizm nie jest w stanie odróżnić substancji „syntetycznych” od „naturalnych”.

■ Produkty syntetyczne mogą mieć większe stężenia substancji czynnych, co umożliwia np. wytwarzanie mniejszych i łatwiejszych do połykania kapsułek lub tabletek. Produkty syntetyczne mogą być odporniejsze na działanie światła i ciepła niż ich naturalne odpowiedniki.

■ Jeśli do preparatu są dodawane składniki nieczynne, np. wypełniacze, to należy pamiętać, że ilość substancji czynnej jest odpowiednio mniejsza. Przyjmowaną dawkę trzeba wtedy obliczać na podstawie podanej na opakowaniu informacji o zawartości tej substancji, a nie na podstawie masy tabletki.

Przed zastosowaniem któregokolwiek preparatu należy zapoznać się uważnie z jego składem. Może to być szczególnie ważne dla osób, które są uczulone na jakieś substancje.

Kiedy kupujesz standaryzowany wyciąg

Zawartość substancji czynnej w wyciągu ziołowym podawana jest zwykle w procentach. Podawane zalecenia dotyczące standaryzowanych wyciągów są podawane bez przeliczania na substancję czynną. Na przykład wynosząca 150 g dawka standaryzowanego wyciągu z ostropestu plamistego, zawierającego 80% sylimaryny, zawiera 120 g sylimaryny (150 x 0,8 – 120). Niekiedy na opakowaniach standaryzowanych wyciągów zamiast procentowej zawartości jest podana rzeczywista ilość zawartej w preparacie substancji czynnej, np. 120 g sylimaryny.

W pogoni za klientem:

Wytwórcy preparatów wspomagających chcą odróżnić swój produkt od wyrobów konkurencji i dlatego posługują się specyficznym żargonem reklamowym. Wymienione poniżej określenia można spotkać na opakowaniach i ulotkach reklamowych. Każde z nich ma sugerować wyższość danego produktu nad innymi, ale żadne nie ma standardowej, zaakceptowanej przez ekspertów lub ujętej w przepisach definicji. Dokonując zakupu, należy zwracać uwagę raczej na skład i zasady stosowania preparatu, niż na określenia w rodzaju:
• Preparat najwyższej jakości
• Preparat całkowicie naturalny
• Środek o bardzo wysokiej aktywności.

Zasady bezpieczeństwa

Preparaty wspomagające, zwłaszcza zioła, mogą silnie działać i powodować skutki uboczne. Stosując je, należy pamiętać o następujących zasadach:

Nie ma żadnej ogólnej gwarancji czystości ani skuteczności, trzeba więc samemu dokonać właściwego wyboru. Używanie produktów renomowanych firm daje większą pewność, że preparat jest dobrej jakości.

Nie wolno przekraczać zalecanych dawek. Przedawkowanie preparatów wspomagających może mieć poważne następstwa. Jeśli podany jest zakres zalecanych dawek, należy zawsze zaczynać od najmniejszej.

Trzeba obserwować reakcje swojego organizmu. Jeśli pojawią się jakiekolwiek objawy niepożądane, należy przerwać stosowanie preparatu. Nie wolno również stosować ziół, jeśli nie skutkują (trzeba jednak być cierpliwym – na skutki działania ziół trzeba niekiedy czekać miesiąc lub dłużej).

Należy robić przerwy. Kiedy leczy się jakieś schorzenie preparatem wspomagającym, trzeba po pewnym czasie przestać go stosować, by ocenić, czy nastąpiła poprawa.

Nie wolno ryzykować. Jeśli dostrzegasz u siebie objawy poważnej choroby, nie próbuj leczyć się samodzielnie, ale jak najszybciej umów się z lekarzem. Osoby bardzo młode oraz w podeszłym wieku, a także kobiety ciężarne i karmiące piersią powinny zasięgnąć rady lekarza, zanim zastosują którykolwiek preparat wspomagający.

Zawsze należy pytać lekarza lub farmaceutę, czy nie ma interakcji między już stosowanymi preparatami wspomagającymi a przepisanymi właśnie lekami.

Podziel się ze znajomymi