Przeszczep szpiku kostnego

w4ygD4Ypu59OjnbH5Xo7XSEXK1014o.jpg
Dodano: 08:50 19 listopada 2008
Aktualizowano: 12:02 24 stycznia 2012
Źródło: www.szpik.info www.podarujzycie.org

12 października obchodziliśmy Światowy Dzień Dawców Szpiku. Ten temat nadal pozostaje dla wielu tematem tabu, a sam zabieg bolesnym koszmarem. Tymczasem, aby zostać dawcą wystarczy zwykłe pobranie niewielkiej dawki krwi. Artykuł prezentuje wszystkie aspekty związane z przekazaniem potrzebującym szpiku kostnego.

Procedura oddawania szpiku od wielu lat otoczona jest ogromnych strachem dawców i ogromną potrzebą biorców. Wszystkie te stereotypowe aspekty spowodowane są zwykłą niewiedzą społeczeństwa na temat przekazywania szpiku i badań z tym związanych. Tymczasem procedura oddania szpiku zajmuje tyle samo czasu, co zwykłe oddanie krwi i na tym też polega.

Kto może zostać dawcą

Dawcą szpiku kostnego może pozostać praktycznie każdy. Istnieją jedynie pewne ograniczenia związane z wiekiem. W celu oddania swojej krwi do badania i wpisania się do rejestru należy mieć ukończony 18 rok życia. Istnieje również górna granica zostania dawca. Osoby powyżej 60 roku życia zostają wykreślone z rejestru. Każdy jednak może pozostać dawcą rodzinnym do 70 roku życia.

Cała procedura trwa przysłowiowe pięć minut. W celu zarejestrowania swojej osoby w banku należy zgłosić się Stacji Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w swoim miejscu zamieszkania lub do Kliniki Hematologii. Jeżeli takich miejsc nie ma w danej miejscowości, należy udać się do lekarza rodzinnego a ten wskaże najbliższy ośrodek, który zajmuje się rejestrem. Można także wypełnić formularz zgłoszeniowy na stronie www.szpik.info. Na podstawie tego zgłoszenia Poltransplant wskaże odpowiednie centrum. Każda osoba zobowiązana jest wypełnić formularz zgłoszeniowy, w którym należy zawrzeć wszystkie informacje na temat swojego zdrowia, przyjmowanych leków, przebytych chorób. Następnie po złożeniu wszystkich niezbędnych podpisów, od pacjenta zostaje pobrana próbka krwi w wielkości 9ml strzykawki. Na tym etapie kończą się wszelkie procedury. Każda osoba, która się zgłosi zostanie automatycznie zarejestrowana.

Nawet, jeśli badania wykryją, że nie może ona zostać potencjalnym dawca. Stacje nie powiadamiają pacjentów o tym, czy ten został zakwalifikowany, gdyż procedura ta działa automatycznie. Z chwilą, kiedy wszystkie parametry krwi dawcy będą zgodne z krwią biorcy, stacja zawiadamia owego dawcę. Jeśli ten wyrazi zgodę na pobranie szpiku, rozpoczyna się procedura badań kontrolnych badających obecny stan zdrowia dawcy.

Osoby dyskwalifikowane

Dawca szpiku powinien charakteryzować się dobrym stanem zdrowia zarówno obecnego jak i w przeszłości. Różne schorzenia mogą wykreślić pacjenta z rejestru. Są to:

• zakażenie wirusem HIV (lub przynależność do grupy zwiększonego ryzyka zakażenia tym wirusem)
• obecność antygenu HBs, przeciwciał anty HCV przy obecności HCV RNA (obecność przeciwciał HBc oraz przebyte zakażenie wirusem typu A są akceptowalne)
• aktywna gruźlica w okresie minionych 5 lat
• cukrzyca – jeśli wymaga podawania leków p/cukrzycowych
• aktywna astma wymagająca podawania leków (jeśli kandydat nie miał napadu astmy przez ostatnie 5 lat i nie pobiera leków to może być zakwalifikowany)
• przebyty zawał serca, zabiegi naczyniowe na sercu i inne schorzenia wymagające ciągłego podawania leków
• epilepsja (jeżeli pacjent pobiera leki p/padaczkowe i w ciągu minionego roku nie wystąpił więcej niż jeden napad to dawca może być zakwalifikowany)
• nadciśnienie – jeżeli jest utrzymywane na prawidłowym poziomie przez leki to kandydat może być zaakceptowany)
• stosowanie leków hormonalnych (wymagana jest konsultacja)
• ciąża – ciąża i laktacja bezwzględnie dyskwalifikuje dawcę (czasowo)
• łuszczyca
• tatuaż (jeżeli upłynął co najmniej rok od jego wykonania, tatuaż nie jest przeciwskazaniem)

Pobranie szpiku

Zabieg pobrania szpiku kostnego, z medycznego punktu widzenia, jest bardzo prosty. Pobranie szpiku można wykonać zarówno w warunkach szpitalnych jak i ambulatoryjnych. Od pacjenta pobiera się około 10-15 % komórek szpiku, co jest całkowicie dla niego bezpieczne. Taka wartość, bowiem odbuduje się w organizmie bardzo szybko. Szpik kostny jest pobierany za pomocą igły o średnicy nie większej niż 2 mm. Najczęstszym miejscem poboru jest talerz kości biodrowej, bowiem kość ta ma największa powierzchnie, co gwarantuje dużą ilość szpiku. Cały zabieg odbywa się przy znieczuleniu ogólnym pacjenta.
Pobranie trwa zazwyczaj 1-2 godzin. W tym czasie dawca otrzymuje swoją własną krew, którą został zobowiązany oddać 14 dni przed zabiegiem. Zazwyczaj dawcy zostają w placówce na noc a rano mogą już wrócić do domu.

Przeszczep przyjmuje się u blisko 95 % biorców. Niestety u 75 % występuje tzw. reakcja „przeszczep przeciw organizmowi”. Stan ten przypomina chorobę autoagresji, kiedy organizm biorcy nie przyjmuje nowego szpiku i powoli wyniszcza wszystkie narządy. Przez cały czas oczekiwania na szpik, organizm biorcy został praktycznie pozbawiony odporności. Pacjent, więc musi przebywać w specjalnym pomieszczeniu, wyizolowanym od bakterii. Po przeszczepie, komórki macierzyste szpiku wędrują do kości, aby tam zacząć odtwarzać nowy szpik.

Układ krwiotwórczy odbudowuje się w ciągu miesiąca. Na odbudowanie w pełni sprawnego układu odpornościowego potrzeba 1-2 lat. Niestety, nie u wszystkich pacjentów, układ ten powraca do normalnego i w pełni sprawnego funkcjonowania.

Każdy dawca powinien być również przygotowany na to, że może zostać wezwany do ponownego oddania szpiku dla tego samego biorcy lub poszczególnych komórek krwi.

Łatwiej niż się zdaje

Cała procedura związana z przekazaniem potrzebującym szpiku kostnego nie jest skomplikowana. Wystarczy jedynie mocno chcieć, wypełnić stosowne formularze i oddać swoją krew do badania. Następnie pozostaje jedynie czekać na telefon. Ze strony dawcy to wszystkie kroki, które musi w pierwszej chwili poczynić. Te trzy rzeczy mogą komuś uratować życie. Warto, więc pomyśleć, czy i my nie zechcielibyśmy zostać dawcami szpiku.