Objawy choroby Alzheimera

tN9ad0IyR5Y0BmzBWgG4lg6h7EMN5o.jpg
Dodano: 09:13 22 kwietnia 2008
Aktualizowano: 13:51 9 lipca 2012
Źródło: 1) Dr William Molloy, dr Paul Caldwell, Chory na alzheimera – Poradnik dla rodzin i opiekunów, wyd. MUZA S.A., Warszawa 2004, s. 36 2) Dr William Molloy, dr Paul Caldwel, Chory na alzheimera, wyd. MUZA SA, Warszawa 2004, s. 55.

O chorobie Alzheimera wciąż mówi się za mało i zbyt pobieżnie. Jednak warto zrozumieć przyczyny tej choroby, jej objawy i skutki. Pomimo tego, że funkcjonują różne fora, Polskie Stowarzyszenie Pomocy ludziom z chorobą Alzheimera to warto wiedzieć jakie leczenie, które leki i jaka rehabilitacja jest stosowana. Poniższy tekst opisuje typowe objawy choroby.

Pierwsze objawy

Zazwyczaj pierwszym, rozpoznawalnym objawem choroby są zakłócenia skomplikowanego zjawiska nazywanego „pamięcią”. Na podstawie przeprowadzanych analiz przypadków można powiedzieć, że w przypadku choroby Alzheimera pierwszym jej objawem są zaburzenia pamięci i zapominanie. Utrata pamięci jest również najczęstszą przyczyną zgłaszania się do lekarza w poszukiwaniu pomocy. Ponadto, zauważalny stopień utraty pamięci jest niezbędnym wykładnikiem diagnostycznym, koniecznym do tego stopnia, że nie można postawić diagnozy o chorobie Alzheimera, jeśli nie ma zaburzeń pamięci. Po prostu nie można mieć choroby Alzheimera i jednocześnie cieszyć się normalną pamięcią

Alzheimer a pamięć

Na fenomen ludzkiej pamięci składa się kilka powiązanych ze sobą systemów: pamięć bezpośrednia, pamięć krótkotrwała, pamięć długotrwała. W przebiegu choroby Alzheimera stopień upośledzenia poszczególnych typów pamięci nie jest jednakowy.
Wiedza praktyczna o zróżnicowanym wpływie choroby na typy pamięci pozwala na zrozumienie objawów pojawiających się we wczesnym okresie choroby. Termin „pamięć bezpośrednia” odnosi się do informacji, które właśnie zostały nam zaprezentowane. Pamięć ta utrzymuje informacje, które nie były przeznaczone do zapamiętania na długo. Rodzaj pamięci, o którym piszę, to jakby tablica szkolna, na której informacja została zapisana, ale wkrótce zostanie wymazana, z wyjątkiem tej jej części, którą umysł uznał za ważną i postanowił przenieść do następnej fazy procesu zapamiętywania – do pamięci krótkotrwałej. Pamięć bezpośrednia pozostaje nietknięta, aż do późnych etapów choroby Alzheimera.

Pamięć krótkotrwała

Jeśli nasz umysł zdecyduje, że coś jest warte zapamiętania, informacja przekazywana jest do kolejnego anatomicznego miejsca w mózgu, gdzie będzie przechowywana, tak by w razie potrzeby można było ją szybko stamtąd odzyskać. To właśnie pamięć krótkotrwała. Ma bardzo ograniczoną pojemność – nie można w niej przechowywać zbyt wielu informacji. Kiedy pojemność pamięci krótkotrwałej wyczerpie się, wiemy, że nie damy rady zapamiętać niczego więcej.

Informacje przechowywane w pamięci krótkotrwałej przybledną z czasem, chyba że ulegną ponownemu wzmocnieniu poprzez powtarzanie ich co jakiś czas lub zostaną poczytane za wystarczająco ważne, aby znaleźć się w ostatnim etapie procesu zapamiętywania, w pamięci długotrwałej.

Pamięć krótkotrwała jest kluczowym elementem w procesie nabywania nowych informacji – identyfikowania rzeczy ważnych i wartych zapamiętania i tych, których zapamiętywać nie warto. Prawidłowo funkcjonujący system pamięci pozwala na przenoszenie istotnych wiadomości z pamięci krótkotrwałej do długotrwałej. Nie jest możliwe nauczenie się czegokolwiek bez tego udogodnienia; wykonywanie tak prostych zadań, jak orientowanie się w rozkładzie pomieszczeń w nowym mieszkaniu, odtwarzanie krótkiej listy zakupów, pamiętanie o zleceniach, wszystko to staje się po prostu niemożliwe do wykonania, kiedy pamięć krótkotrwała zawiedzie.
Pamięć krótkotrwała jest zazwyczaj poważnie uszkodzona już we wczesnych stadiach choroby Alzheimera. W istocie wiele trudności z zapamiętywaniem, które tak często są pierwszą oznaką choroby Alzheimera, zachodzi właśnie na tym krytycznym etapie tworzenia się pamięci.

Pamięć długotrwała

To coś co uważamy za prawdziwą pamięć jest w istocie pamięcią długotrwałą: informacja, która może być przywołana na żądanie na przestrzeni długiego okresu, często przez całe życie, a która może być potrzebna na przykład do wykonywania zawodu. Ten rodzaj informacji zostaje utrwalony w pewnej jednostce tworzącej całość, stwarzającej możliwości przywołania i zanalizowania w pełnej formie, praktycznie w każdym momencie.
Jest to również obszar pamięci odpowiadający za bycie mądrym. Wraz ze starzeniem się ogromnie wzrasta ilość zmagazynowanych wiadomości.
Pamięć krótkotrwała jest przechowywana w innym obszarze mózgu niż pamięć długotrwała, dlatego też pamięć długotrwała u osób z chorobą Alzheimera funkcjonuje zupełnie prawidłowo, aż do ostatnich etapów schorzenia. Choroba, o której piszę niszczy natomiast u ludzi zdolność przetwarzania i klasyfikowania na nowo zachowanych wcześniej w pamięci danych. Chorzy potrafią natomiast, w pewnym stopniu, wykorzystać „pojedyncze schowki” zawierające utrwalone wiadomości w pamięci długotrwałej.

Pamięć proceduralna

Dotychczasowe rozważania na temat pamięci dotyczyły pamięci intelektualnej – zdolności przywoływania wyuczonych informacji. Istnieje jeszcze zupełnie inny rodzaj pamięci, nazywany „pamięcią proceduralną” lub inaczej „fizykalną”. Potrafimy się nauczyć skomplikowanych „fizycznych procedur” poprzez powtarzanie i ćwiczenie ich. Możemy „wyuczyć” nasze ciała poruszania się w specyficzny sposób, narzucony przez określony cel, taki jak taniec, gra na pianinie, jazda na rowerze. Każda z wymienionych zdolności jest przykładem wyuczonego zachowania, które możliwe jest dzięki integracji skomplikowanych czynności ciała, w płynnie następujące po sobie sekwencje odpowiednich ruchów. Powtarzanie sekwencji ustala fizyczną aktywność zapisaną również w postaci pamięci, którą można odtwarzać w razie potrzeby. Na poziomie komórkowym zjawisko to można opisać jako powstawanie połączeń pomiędzy neuronami w mózgu i zapoczątkowanie procesów pamięci „zapalających” ścieżkę jak świąteczne lampki na choince. Pisanie na maszynie, szydełkowanie, jazda samochodem czy zawiązywanie butów jest przykładem wykorzystania pamięci proceduralnej. Podobnie jak pamięć intelektualna wzmacniana jest poprzez powtarzanie, tak pewne działania osiągają poziom, na którym wykonujemy je „automatycznie”. Dzięki pamięci proceduralnej nie angażujemy aktywnie, za każdym razem naszego umysłu podczas zawiązywania butów, nie zastanawiamy się jak powinniśmy ułożyć dłonie, żeby zawiązać sznurowadła – po prostu to robimy! Postępując w ten sposób naprzód przywołujemy z mózgu pakiet wcześniej usystematyzowanych informacji o aktywności fizycznej – pamięć proceduralną. Centrum kontroli, zawiadujące aktywnością fizyczną zlokalizowane jest w innym obszarze mózgu niż centrum kontrolujące procesy myślenia. To anatomiczne zróżnicowanie lokalizacji odgrywa kluczową rolę w manifestacji objawów choroby Alzheimera. Obszary odpowiedzialne za kontrolę fizycznej aktywności, we wczesnym etapie choroby, pozostają praktycznie nieuszkodzone, dlatego też pamięć kodująca procedury ruchu jest dobrze zachowana u ludzi, którzy już wykazują poważne ograniczenia intelektualne. Dlatego może mieć miejsce taka sytuacja, że ktoś wciąż będzie mógł bezbłędnie grać dany utwór na pianinie długo po tym, jak zupełnie zapomni jego tytuł, lub będzie mógł jechać samochodem ale zapomni dokąd zmierza.

Procedura zapamiętywania

Pakiet informacji, po tym, kiedy zostanie umieszczony w umyśle jako pamięć, możliwy jest do ponownego wykorzystania poprzez przypomnienie czy też przywołanie. Nieistotne wiadomości, przechowywane w pamięci roboczej, zostaną szybko zapomniane, chyba że „przeniosą się” do pamięci krótkotrwałej. Informacje utrwalone w pamięci krótkotrwałej można odzyskać na życzenie przez dość długi okres – nierzadko są to dni czy nawet tygodnie. Dane zakodowane w pamięci długotrwałej pozostają do naszej dyspozycji przez całe życie.
Proces odzyskiwania danych z pamięci może być upośledzony poprzez stres i lęk. To zjawisko znane jest nam wszystkim z własnych doświadczeń: o wiele trudniej jest przywołać potrzebne szczegóły – takie jak na przykład imię osoby – kiedy jesteśmy zdenerwowani lub ktoś wywiera na nas presję. Tak też dzieje się w chorobie Alzheimera. Chorzy doświadczający uczucia niepewności i ciągłego stresu mają zasadniczy problem z odszukaniem szczegółowych wiadomości. Z tego właśnie powodu chorzy w pełni zrelaksowani umysłowo mogą czasami zapamiętać jakąś informację, podczas gdy są zupełnie niezdolni do zapamiętania tej samej informacji w stanie wzburzenia czy stresu.

„Zdrowe” zapominanie

Podsumowując temat problemów z pamięcią występujących u pacjentów z chorobą Alzheimera przedstawię porównanie łagodnego zapominania z utratą pamięci w chorobie Alzheimera:

Łagodne zapominanie
• Zapominanie zwykle błahych szczegółów, takich jak nazwiska dalszych znajomych.
• Zapominanie nie związane z innymi neurologicznymi problemami, takie jak trudności z myśleniem, arytmetyką, językiem.
• Przywoływanie informacji z pamięci z pewnym opóźnieniem, ale zazwyczaj ze wszystkimi szczegółami.
• Całkowita świadomość niemożności przypomnienia sobie i częste zadręczanie się z tego powodu.
• Zauważalna utrata pamięci, nasilająca się pod wpływem presji i stresu.
• Zapamiętywanie wszystkiego, pod warunkiem, że zostanie na tym skupiona uwaga i zostanie to zapisane w pamięci.
• Utrata pamięci łatwa do naprawienia poprzez „ściągawkę” (sporządzanie list, podawanie wskazówek, itp.).
• O czym ostatnio zapomniałeś? Jeśli nie możesz sobie przypomnieć wszystkich szczegółów, najprawdopodobniej nie masz choroby Alzheimera!

Podziel się ze znajomymi