Kamica pęcherzyka żółciowego

L6phdE6aNDB584095v33T1B24zW4Y9.jpg


Administrator

Dodano: 14:53 16 sierpnia 2011
Aktualizowano: 07:36 17 sierpnia 2011
Źródło: Autor: Sylwia Śliż

Wątroba – największy gruczoł ludzkiego ciała, leży po prawej stronie brzucha, tuż pod przeponą. Zbudowana z komórek wątrobowych (hepatocytów), składa się z dwóch płatów, a jej waga sięga nawet 1,5 kg. Organizm ludzki może sprawnie funkcjonować nawet wówczas, gdy usuniemy 75% masy wątroby, jednak życie bez niej nie jest możliwe, bowiem to właśnie wątroba przemienia spożywany pokarm w energię, magazynuje składniki odżywcze i rozsyła je po całym organizmie, wychwytuje z krwi szkodliwe produkty przemiany materii, niektóre leki, trucizny i nadmiar hormonów. Rozległe uszkodzenie lub jej całkowite usunięcie prowadzi po kilkunastu godzinach do śmierci, której towarzyszą objawy zatrucia wielonarządowego.

Wątroba, aby wypełnić swoje liczne funkcje, wytwarza złożone chemicznie substancje, które ze względu na swoje przeznaczenie dostają się i działają w krwioobiegu, tzw. wydzielanie wewnętrzne, lub w przewodzie pokarmowym i jego organach, wówczas jest to, tzw. wydzielanie zewnętrzne. Wytwarzana przez wątrobę żółć jest jednym z jej najważniejszych płynnych „pomocników”, produkowana w ilości ok. 1 litra na dobę, wydzielana do dwunastnicy i magazynowana w pęcherzyku żółciowym. Składa się z barwników i kwasów żółciowych, cholesterolu, lecytyny, mocznika, soli mineralnych, soli kwasów tłuszczowych, a także z wody. Jednak najważniejszym jej składnikiem są kwasy żółciowe, to one sprawiają, że trawione w dwunastnicy cząsteczki tłuszczu, tracą napięcie powierzchniowe w efekcie, czego rozpadają się na drobne kuleczki, co umożliwia enzymom dotarcie do ich wnętrza i odpowiednie ich strawienie. Kwasy tłuszczowe są bardzo cenne, do tego stopnia, że ich pozostałości, które nie zostały wydalone z organizmu z resztkami pokarmowymi, ponownie zostają wchłonięte do krwioobiegu i zużyte do produkcji żółci, jest to tzw. krążenie wątrobowo–jelitowe. Dzięki żółci możliwe jest trawienie i wchłanianie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach – A, D, E, K i F, jest ona również potrzebna do wchłaniania produktów pozostających po strawieniu tłuszczów w jelitach, razem z nią wydalany jest z organizmu cholesterol, leki, toksyny, a także substancje nieorganiczne, takie jak związki miedzi, cynku i rtęci.

Wytwarzana przez hepatocyty żółć, wypływa z wątroby do dwunastnicy przez tzw. drogi żółciowe. Żółć spływająca z wątroby magazynowana jest w pęcherzyku w czasie, gdy organizm nie trawi, zadaniem pęcherzyka jest także zagęszczanie żółci. Gdyby nasze posiłku były małe i racjonalnie zbilansowane, a nie obfite i bogate w tłuszcze, wówczas zapas żółci, gromadzony w pęcherzyku nie byłby potrzebny. Zadaniem żółci magazynowanej w pęcherzyku jest wsparcie dwunastnicy w strawieniu pokarmów wysokotłuszczowych, gdy duża dawka tłuszczu znajdzie się w dwunastnicy, następuje wydzielenie cholecystokinin, czyli hormonów działających w układzie pokarmowym i ośrodkowych układzie nerwowym. Hormony te docierają z krwi do pęcherzyka, powodując jego skurcz i wyrzut zawartości.

Najczęstszym schorzeniem występującym w obrębie jamy brzusznej jest kamica pęcherzyka żółciowego. Istota tej choroby polega na wytrącaniu się z żółci kryształków cholesteroli i soli żółciowych, z których formują się tzw. złogi (kamienie). Mogą się one tworzyć nie tylko w samym pęcherzyku, ale również w zwężeniach dróg żółciowych i przewodach odprowadzających żółć. Kamienie składają się nie tylko z cholesterolu, czy soli żółciowych, znajdują się w nich także, w różnych proporcjach – barwniki żółciowe, jony związków nieorganicznych i białka, najczęściej występują kamienie mieszane – cholesterolowo–barwnikowe. Skład kamieni ma wpływ na jego kształt (od ziaren piasku po 1-2 cm, a nawet większe okazy), formę (z brzegami ostrymi lub gładkimi), oraz kolor (czarny, czerwony, biały, zielony lub jasnobrązowy). Do powstawania kamieni przyczyniają się zaburzenia przemiany cholesterolu lub upośledzenie kurczliwości pęcherzyka, a co się z tym wiąże, zbyt długie przebywanie w nim żółci. Naukowcy wysunęli także inną tezę, mówiącą o tym, że złogi w pęcherzyku żółciowym mogą tworzyć się na bazie martwych ciał pasożytów, ponieważ w środku każdego kamienia znajduje się ognisko bakterii. Wśród innych czynników mających wpływ na formowanie się kamieni, wyróżnia się: wiek średni lub starszy, płeć (częściej chorują kobiety), zmiany w gospodarce hormonalnej (liczne ciąże), zaburzenia metaboliczne występujące przy otyłości, przyjmowanie niektórych leków (np. antykoncepcyjnych), czynniki genetyczne oraz jatrogenne, zaburzające prawidłowy cykl krążenia kwasów żółciowych u pacjentów po resekcji żołądka, jelita cienkiego lub ze stomią. Brytyjscy lekarze określili profil pacjenta, u którego zazwyczaj dochodzi do powstania kamicy pęcherzyka żółciowego mianem „cztery F” – female, fertile, fourty, fatty, czyli – kobieta, płodna, czterdziestoletnia, otyła.

Dolegliwości bólowe spowodowane kamicą pęcherzyka żółciowego występują u około 12% pacjentów, najczęściej przybierają postać kolki, pojawiającej się w 2-4 godziny po spożyciu ciężkostrawnego pokarmu, po silnych emocjach, często w nocy lub nad ranem. Bólom często towarzyszą nudności i wymioty z żółcią, a także bolesne wzdęcia brzucha.

Bezpośrednim przyczyną ataku kolki jest zastój żółci, która nie mogąc znaleźć ujścia z pęcherzyka, zaczyna napierać na jego ścianki i boleśnie je rozpierać. Ataki kolki można łagodzić środkami przeciwbólowymi i rozkurczowymi, ale ich zażycie nie zwalnia nas z konieczności szybkiej konsultacji z lekarzem.

Podstawowym badaniem diagnostycznym kamicy pęcherzyka żółciowego jest ultrasonografia jamy brzusznej, która pozwala określić ilość, wielkość, kształt oraz dokładną lokalizację kamieni. Jeśli ataki kolki powtarzają się często, gdy istnieje ryzyko lub, gdy doszło już do powikłań kamicy, wówczas pęcherzyk żółciowy usuwa się podczas zabiegu chirurgicznego – cholecystektomia lub laparoskopowo. Alternatywą do wykonania zabiegu u chorych, u których istnieją przeciwwskazania do laparoskopii, jest rozpuszczenie kamieni lub ich rozdrobnienie uderzeniowymi falami dźwiękowymi.

Podziel się ze znajomymi