Ganglion

V5cJv6PWVGviyn7v8qw9Ri1Km1rUf6.jpg
Dodano: 08:35 17 grudnia 2008
Aktualizowano: 13:36 9 grudnia 2011
Źródło: Reader's Digest "Rodzinna Encyklopedia Zdrowia" Warszawa 2003 s.145

Ganglion (Torbiel galaretowata pochewki ścięgna) jest nieszkodliwym, chociaż przykrytym nienowotworowym guzkiem, umiejscowionym pod skórą.

Gangliony występują zazwyczaj gromadnie w otoczeniu pochewek ścięgien i torebek stawowych (nie należy mylić tych ładnych tworów ze skupiskiem komórek nerwowych, również nazywanych ganglionem). Utworzone są z galaretowatej substancji w tkance włóknistej, w dotyku są twarde, bądź zupełnie miękkie. Ganglion jest najczęściej wielkości ziarna grochu, ale może się zdarzyć, że osiągnie rozmiar orzecha włoskiego, szczególnie jeśli ulega stanowi zapalnemu.

Ganglion najczęściej umiejscawia się na grzbiecie ręki, w okolicy nadgarstka, rzadziej na grzbiecie stopy (w okolicy stawu skokowego). Przyczyna powstania ganglionu jak dotąd jest nieznana, niekiedy jednak wiąże się jego powstanie z powtarzającymi się często urazami, np. u tenisistów lub muzyków.

Gangliony występują najczęściej u dzieci, dorastającej młodzieży i dorosłych w młodszym wieku. Często nawracają się nawet po chirurgicznym usunięciu, np. po wycięciu ganglionu nadgarstka u 10% chorych obserwuje się nawrót.

Badania diagnostyczne

Do rozpoznania ganglionu lekarzowi zwykle wystarcza oglądanie i obmacywanie. Niekiedy wykonuje się zdjęcie rentgenowskie lub ultrasonografię, by ostatecznie potwierdzić rozpoznanie. Czasami, aby wykluczyć istnienie nowotworu złośliwego, lekarz może wykonać punkcję aspiracyjną i przesłać pobrany płyn do badania.

Leczenie

Niewielkie gangliony najczęściej nie wymagają leczenia, gdyż nie dają żadnych dolegliwości. Do bolesnego i zmienionego zapalnie ganglionu lekarz może wstrzyknąć kortyzon (najczęściej bezpośrednio po nakłuciu i maksymalnym opróżnieniu guzka, co może zapobiec nawrotowi).

Innym rodzajem leczenia jest sklerotyzacja, polegająca na wstrzyknięciu do ganglionu środka drażniącego, który wywołuje zarośnięcie ganglionu i wytworzenie blizny. Zabieg ten należy wykonać bardzo ostrożnie, tak by nie uszkodzić stawu lub nerwów.

Leczenie chirurgiczne

Wskazaniem do usunięcia ganglionu mogą być względy kosmetyczne lub ograniczenie możliwości ruchowych ręki. Gangliektomia jest małym zabiegiem chirurgicznym wykonywanym ambulatoryjnie w znieczuleniu miejscowym. Usunięcie ganglionu nadgarstka wymaga jednak od chirurga znajomości chirurgii ręki, tak by nie uszkodził nerwów kontrolujących czynność palców. Zabiegi te powinno się wykonywać z użyciem szkieł powiększających, aby nie przeoczyć ewentualnej obecności maleńkich satelitarnych ganglionów, które należy usunąć, aby uniknąć nawrotu.

Po operacji często występuje miejscowy obrzęk i dlatego trzeba liczyć się z koniecznością unieruchomienia nadgarstka mniej więcej na tydzień. Szwy zdejmuje się zwykle po tygodniu, ale przez następne dwa tygodnie należy unikać noszenia jakichkolwiek przedmiotów i wykonywania gwałtownych ruchów skręcających, które mogłyby utrudniać proces gojenia. Po operacji pozostaje niewielka blizna; osiągnięcie pełnej zdolności ruchowej przez pacjenta może wymagać krótkiej rehabilitacji pod kontrolą fizjoterapeuty.

Inne metody leczenia

W niektórych rejonach kuli ziemskiej gangliony nazywane są „guzami biblijnymi”. Ten archaiczny termin wywodzi się z czasów, kiedy wierzono, że najlepszą metodą pozbycia się ganglionu jest uderzenie go Biblią lub inną ciężką książką. Nie była to metoda bezpieczna, ponieważ mogła doprowadzić do uszkodzenia tkania lub do złamania drobnych kości nadgarstka. Obecnie stosuje się alternatywne metody leczenia z wykorzystaniem fal dźwiękowych; są one skuteczne szczególnie w chorobach stawów.

Akupunktura

Kilka zabiegów akupunktury może spowodować pęknięcie ganglionu. Wówczas galaretowata zawartość rozpływa się i zostaje wchłonięta przez otaczające tkanki. Trzeba się jednak liczyć z możliwością nawrotu.

Shiatsu lub akupresura

Efekt podobny jak akupunktura mogą dawać różne formy masażu.

Samoleczenie

Ganglion często pęka samoistnie i zanika. Nie należy gnieść lub uciskać ganglionu, bo może się to skończyć wywołaniem bolesnego stanu zapalnego. Stan zapalny ganglionu leczy się ogólnie dostępnymi środkami przeciwzapalnymi łagodzącymi ból i obrzęk (kwas acetylosalicylowy, ibuprofen).

Inne przyczyny występowania guzów ręki

Na ręce szczególnie często występują łagodnie rosnące twory przypominające ganglion. Są to torbiele, guzki pochodzenia nerwowego, brodawki, włókniaki, wyrosła kostne, ostrogi i guzowatości (obrzmienia).

Podziel się ze znajomymi