Choroby i wady serca

f9h2yiWseW8QDCgK472tzMrR05VxW2.jpg
Dodano: 08:49 26 maja 2008
Aktualizowano: 10:50 9 lipca 2012
Źródło:

Choroby serca i układu krążenia najczęściej wywołuje miażdżyca tętnic, która zaburza przepływ krwi. Jeśli dojdzie do zablokowania przepływu w naczyniach serca lub mózgu skutkiem miażdżycy może być zawał serca lub udar mózgu. Przy częściowym zatkaniu światła naczynia pojawiają się bóle dławicowe, zawroty głowy, zaburzenia widzenia lub omdlenia. Miażdżyca kończyn dolnych może zaburzyć krążenie w tak dużym stopniu, że doprowadzi do zgorzeli i konieczności wykonania zabiegu operacyjnego lub nawet amputacji kończyny. Inne choroby są związane z wyrodnieniem lub uszkodzeniem samego serca. Zastawki serca ulegają czasem zakażeniu przez bakterie i wirusy krążące we krwi, co prowadzi do bakteryjnego zapalenia wsierdzia. W niektórych przypadkach uszkodzony zostaje układ przewodzący serca (kontrolujący rytm serca). Serce bije wówczas zbyt szybko lub nieregularnie. Może to być powodowane zaburzeniami wrodzonymi, a u osób dorosłych-uszkodzeniem układu kontrolującego rytm serca. Wpływ na mięsień sercowy maja też choroby układowe i infekcyjne.

ZAWAŁ SERCA

Jeśli dopływ krwi do fragmentu mięśnia sercowego zostaje odcięty, niedokrwione komórki obumierają. Dokonuje się zawał serca, zwany czasem atakiem serca. Przyczyna zawału jest zakrzep tętniczy. Każdego dnia zawał serca dokonuje się u ponad 270 osób w Polsce, z których około 90 umiera. Najczęstszą przyczyna zawału jest choroba wieńcowa, powodująca zwężenie tętnic wieńcowych. Takie zwężenie może zostać nagle zamknięte przez skrzeplinę krwi lub oderwany fragment blaszki miażdżycowej (rozwijającej się wewnątrz ścian tętnic). Zawał objawia się silnym bólem w środkowej części klatki piersiowej, często promieniującym do ramion i żuchwy. Ból ma charakter gniecenia, może towarzyszyć mu uczucie duszności, osłabienia i wzmożona potliwość. Czasami zawał serca przebiega bezobjawowo, a w rzadkich przypadkach ból umiejscawia się w innym punkcie klatki piersiowej lub w jamie brzusznej. W przebiegu zawału serca często dochodzi do zaburzeń rytmu lub zaburzeń przewodzenia, co objawia sie nieregularną, zbyt szybką lub zbyt wolną czynnością serca. Podejrzewając u siebie lub innej osoby zawał serca, należy natychmiast zadzwonić po pogotowie (numer 999). Statystycznie 3 osoby na 10 umierają nim dotrą do szpitala, a szybkie leczenie ratuje życie. Często już w drodze do szpitala chory otrzymuje 300 mg aspiryny, która hamuje agregację płytek krwi, tlen oraz nitroglicerynę. W przypadku zatrzymania akcji serca niezbędne jest sztuczne podtrzymywanie funkcji życiowych. W szpitalu diagnozę potwierdza sie za pomocą EKG i badań krwi. Najczęściej wdraża się jak najszybciej leczenie rozpuszczając skrzeplinę streptokinazą lub alteplazą (leczenie fibrynolityczne). Monitorowana jest czynność serca w celu wykrycia powikłań, takich jak zaburzenia rytmu, niewydolność serca. Często oferuje się pacjentom leczenie reperfuzyjne (przywracające drożność naczynia) w odpowiednio wyposażonych ośrodkach kardiologicznych (PTCA lub PTCA plus stenty plus by-passy). Pobyt w szpitalu trwa zazwyczaj około 7 dni. Następnie pacjent przechodzi rehabilitację, otrzymuje porady dotyczące stylu życia, stopniowo zaczyna wykonywać ćwiczenie fizyczne. Często konieczne jest długotrwałe leczenie farmakologiczne.

KTO JEST NARAŻONY NA ZAWAŁ SERCA

Na zawał serca najbardziej narażone są osoby, których krewni przebyli zawał, zwłaszcza przed 60. rokiem życia. Ryzyko zwiększa podwyższone ciśnienie tętnicze, wysoki poziom cholesterolu, przedłużający się stres. Osoby palące, otyłe, prowadzące siedzący tryb życia są bardziej narażone na rozwój chorób układu krążenia. U osób z cukrzycą występuje trzykrotnie większe ryzyko rozwoju choroby wieńcowej. Znaczenie ma również płeć – statystycznie większe ryzyko choroby istnieje u mężczyzn po 50. roku życia, chociaż w przypadku kobiet po menopauzie ryzyko to wyrównuje się. W tym okresie życia kobiety są dwukrotnie bardziej narażone na zgon z powodu chorób serca i układu krążenia niż choroby nowotworowej.

JAK MOŻNA ZMNIEJSZYĆ RYZYKO

Choroba wieńcowa rozwija się przez wiele lat. Człowiek nie jest w stanie wpłynąć skłonności dziedziczne, ale zmieniając styl życia, może w znacznym stopniu uniknąć innych czynników ryzyka. Przede wszystkim należy rzucić palenie. Zaleca się także ograniczenie spożywania alkoholu. Dieta powinna być zróżnicowana, należy utrzymać prawidłową masę ciała – Współczynnik Masy Ciała (BMI) nie powinien przekraczać 25. Zalecany jest regularny posiłek fizyczny. Korzyści przynosi również obniżenie poziomu stresu poprzez unikanie sytuacji stresujących, stosowanie technik relaksacyjnych, jogi, refleksoterapii. Należy utrzymywać w odpowiednich granicach ciśnienie tętnicze, systematycznie je kontrolując.

BLOK PRZEWODZENIA

Blok przewodzenia jest to częściowe albo całkowite przerwanie w określonym miejscu układu przewodzącego serca, impulsu elektrycznego, odpowiadającego za regularną częstość rytmu serca. Czasami blok powoduje, że przedsionki i komory kurczą się niezależnie od siebie. Wówczas komory kurczą się znaczeni rzadziej niż zwykłe. Blok przewodzenia zazwyczaj świadczy o ukrytej chorobie serca i często pojawia się po przebytym zawale. Częściowy blok nie wpływa na częstość pracy serca i nie zawsze daje objawy. Można go wykryć za pomocą badania EKG. Pacjent może uświadamiać sobie nieregularność bicia (uderzeń)serca, spowolnienie lub okresowe wypadanie uderzeń pracy serca. W poważniejszych przypadkach blok przewodzenia zaburza dopływ krwi do mózgu, powodując zaburzenia krążenia mózgowego. Objawia się to zawrotami głowy, zaburzeniami zachowania, a czasem omdleniami i napadami drgawkowymi. Wszystkie typy bloków zaburzają normalna czynność serca i są przyczyna bólów w klatce piersiowej, duszności i obrzęków wokół kostek. Postępowanie w blokach przewodzenia polega na podawaniu leków poprawiających przewodzenie lub wszczepieniu rozrusznika serca, który przejmuje kontrole nad praca komór, wytwarzając bodźce elektryczne pobudzające mięsień serca.

USZKODZENIE SERCA

Do uszkodzeń serca dochodzi z wielu powodów. Ciężki uraz, porażenie prądem lub zawał mogą skutkować zatrzymaniem akcji serca. Silne uderzenie w okolicę serca – np. w wypadku samochodowym – bywa przyczyną rozerwania tętnicy wieńcowej lub zastawek sercowych. Rana kłuta klatki piersiowej penetruje czasem do osierdzia i mięśnia sercowego, powodując wypływ krwi do klatki piersiowej i osierdzia, a w konsekwencji ucisk serca.

NIEWYDOLNOŚĆ KRĄŻENIA

Niewydolność krążenia występuje u 1 osoby po 65. roku życia na 10. Jej przyczyną jest zazwyczaj choroba serca lub przeciążenie serca. Objawia się dusznością spoczynkową, a także kaszlem, obrzękami wokół kostek i męczliwością oraz zmniejszona tolerancją wysiłku. W celu zdiagnozowania niewydolności krążenia wykonuje się analizę krwi, ekg i echo kardiogram serca – badania te umożliwiają ocenę stopnia niewydolności. Dzięki dodatkowym badaniom można wykryć przyczynę choroby. W niewydolności krążenia stosuje się leczenie farmakologiczne, ale ważna jest także odpowiednia dieta, wysiłek fizyczny, zaprzestanie palenia i zmniejszenie spożycia alkoholu, normalizacja wagi ciała oraz leczenie choroby podstawowej (czyli nadciśnienia tętniczego). Leczenie przynosi widoczna poprawę, ale jeżeli choroba weszła już w zaawansowane stadium, jego efekty są ograniczone. W takiej sytuacji trzeba rozważyć przeszczep serca.

ZABURZENIA RYTMU SERCA

Arytmia czyli dosłownie „brak rytmu serca” oznacza nieprawidłowy rytm serca. Okresowo występujące dodatkowe skurcze serca (ekstrasystolie) pojawiają się często u zdrowych osób. Skurcze dodatkowe na ogół nie są odczuwane. Po nich następuje dłuższa przerwa przed kolejnym uderzeniem serca. Dzięki tej przerwie serce bardziej niż zwykle napełnia sie krwią, a kolejne uderzenie jest silniejsze. Takie zaburzenia rytmu nie mają znaczenia klinicznego. Niektóre rodzaje arytmii powodują skrócenie oddechu, omdlenia i napady zawrotów głowy. Wymagają interwencji lekarza. Lekarz może wykryć zaburzenia rytmu serca za pomocą zwykłego elektrokardiogramu, całodobowego monitorowania czynności serca metodą Holtera lub EKG przez telefon, wykonanego przy użyciu kardiofonu. W przypadku wykrycia poważnych zaburzeń wskazane jest ich monitorowanie i leczenie.

W tachykardii (częstoskurczu) czynność pracy serca jest przyspieszona, podobnie jak ma to miejsce podczas biegu lub innego dużego wysiłku. Rozpoznaje się ją wówczas, gdy częstość uderzeń serca przekracza 100 na minutę (częstość powyżej 160 na minutę nie jest rzadkością). Elektrokardiogram wykazuje zbyt szybki rytm serca. Przyczyną może być stymulacja przez wysokie stężenie adrenaliny, palenie, kofeinę lub nadczynność tarczycy. Gdy mięsień serca kurczy się zbyt szybko i zbyt słabo, a EKG uwidacznia do 200 uderzeń serca na minutę (tachykardia komorowa), stan jest bardzo poważny i wymaga leczenia zapobiegającego niewydolność krążenia.

ZAPALENIE OSIERDZIA

Osierdzie jest dwuwarstwowym workiem otaczającym serce. Stan zapalny osierdzia może wystąpić w przebiegu infekcji wirusowej, bakteryjnej, gruźliczej, reumatoidalnym zapaleniu stawów oraz po zawale mięśnia sercowego. Jego objawem jest gniotący ból nasilający się podczas oddychania oraz leżenia na wznak.W schorzeniu tym stosuje się leki przeciwzapalne oraz leczenie przyczynowe. W wielu przypadkach osierdzie napełnia się płynem (wysięk osierdziowy) lub krwią, tak jak ma to nieraz miejsce po zawale serca, urazie lub pęknięciu tętniaka. Dochodzi wówczas do ucisku struktur serca przez dużą ilość płynu w worku osierdziowym, co objawia się nagłą dusznością. Przy znacznej kompresji mówimy o tamponadzie serca, która jest stanem zagrażającym życiu.

WADY ZASTAWEK SERCA

W sercu znajdują się cztery zastawki: trójdzielna, mitralna, aortalna i pnia płucnego. Uszkodzenie zastawek uniemożliwia prawidłowy jednokierunkowy przepływ krwi. W stenozie zastawki mitralnej światło zastawki zwęża się,więc mięsień serca musi wykonać cięższą pracę, aby wtłoczyć krew z lewego przedsionka do lewej komory. W niedomykalności zastawki mitralnej krew przecieka z powrotem do lewego przedsionka i musi być ponownie wpompowana do lewej komory. W obu przypadkach serce jest przeciążone, co może doprowadzić do migotania przedsionków, objawów dusznicy bolesnej, niewydolności krążenia oraz sprzyja zapaleniu wsierdzia. Objawami są duszność i kołatania serca. Na policzkach chorego pojawia się charakterystyczny rumień.
Gorączka reumatyczna oraz wady wrodzone serca są częstymi przyczynami zaburzeń funkcji zastawek.

SZMER SERCOWY

Turbulencje powstające podczas przepływu krwi przez zmienioną chorobowo zastawkę serca są słyszalne jako szmer sercowy. Można go wysłuchać za pomocą stetoskopu. Niekiedy u zdrowych osób jest słyszalny cichy szmer wywołany przepływem krwi przez zastawkę trójdzielną. Szmer sercowy najczęściej świadczy o zwężeniu lub niedomykalności zastawki, zwężeniu aorty lub ubytku w przegrodzie międzykomorowej lub między przedsionkowej.

Podziel się ze znajomymi